Samsung hứa hỗ trợ 7 năm. Pin của bạn không đọc được thông báo đó.
Một người bạn của tôi vừa đổi điện thoại cách đây không lâu. Chiếc Galaxy S21 anh mua từ năm 2021 vẫn hoạt động ổn định, ứng dụng mở bình thường, hệ điều hành không hề lỗi thời và vẫn nhận các bản vá bảo mật đều đặn. Thế nhưng cuối cùng anh vẫn quyết định nâng cấp, không phải vì Samsung ngừng hỗ trợ phần mềm, mà đơn giản vì pin đã xuống cấp đến mức mỗi buổi chiều đều phải tìm ổ cắm sạc, còn cổng sạc bắt đầu xuất hiện dấu hiệu lỏng sau nhiều năm sử dụng liên tục.
Câu chuyện đó khiến tôi nghĩ rất nhiều về một trong những khẩu hiệu được nhắc đến nhiều nhất của Samsung trong vài năm gần đây: hỗ trợ phần mềm tới 7 năm. Đây rõ ràng là một cam kết đáng khen, thậm chí có thể xem là bước ngoặt đối với thế giới Android. Nhưng càng quan sát cách người dùng thực sự thay điện thoại, tôi càng nhận ra rằng tuổi thọ phần mềm và tuổi thọ trải nghiệm là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau.
7 năm cập nhật là tin vui cho Android
Khi giới thiệu Galaxy S24 vào đầu năm 2024, Samsung công bố chính sách hỗ trợ 7 năm cập nhật hệ điều hành và 7 năm cập nhật bảo mật cho các dòng flagship mới. Đây là bước tiến rất lớn nếu so với giai đoạn trước đó, khi Galaxy S23 chỉ được cam kết 4 năm nâng cấp Android và 5 năm cập nhật bảo mật.
Điều đáng nói là Samsung không chỉ kéo dài vòng đời thiết bị của riêng mình mà còn tạo áp lực lên toàn bộ ngành công nghiệp Android. Trong nhiều năm, một trong những điểm yếu lớn nhất của Android so với iPhone là thời gian hỗ trợ phần mềm ngắn hơn đáng kể. Với chính sách mới, Samsung gần như đã thu hẹp khoảng cách đó và buộc các đối thủ khác phải suy nghĩ lại về chiến lược sản phẩm dài hạn của mình.
Nếu nhìn thuần túy từ góc độ phần mềm, đây là một chiến thắng cho người dùng. Một chiếc Galaxy S24 mua năm 2024 về lý thuyết vẫn có thể nhận bản cập nhật Android mới nhất cho đến tận năm 2031. Không nhiều thiết bị điện tử tiêu dùng hiện nay được nhà sản xuất cam kết hỗ trợ lâu như vậy.
Nhưng pin lại sống theo một lịch trình khác
Vấn đề nằm ở chỗ pin lithium-ion không quan tâm Samsung hứa hỗ trợ bao nhiêu năm. Nó cũng không quan tâm One UI đã lên phiên bản nào hay thiết bị còn được vá bảo mật hay không. Pin hoạt động theo quy luật vật lý của riêng nó, và quy luật đó gần như không thể thương lượng.
Mỗi lần sạc đầy rồi sử dụng hết là một chu kỳ. Sau khoảng 500 chu kỳ, phần lớn viên pin smartphone chỉ còn giữ được khoảng 80% dung lượng ban đầu. Sau 800 đến 1.000 chu kỳ, mức dung lượng có thể giảm xuống 70% hoặc thấp hơn. Nếu bạn sạc điện thoại mỗi ngày, con số 500 chu kỳ thực ra đến rất nhanh, thường chỉ trong chưa đầy hai năm.
Đó là lý do vì sao rất nhiều người bắt đầu cảm thấy chiếc điện thoại của mình “già đi” từ năm thứ ba hoặc thứ tư. Máy không hẳn chậm hơn nhiều, ứng dụng vẫn chạy được, nhưng pin không còn đủ để kéo dài cả ngày. Bạn bắt đầu mang theo sạc dự phòng, tìm ổ cắm nhiều hơn và dần dần nhận ra trải nghiệm sử dụng không còn thoải mái như trước.
Hầu hết mọi người đổi máy vì pin, không phải vì Android
Nếu để ý kỹ, bạn sẽ thấy rất ít người đổi điện thoại vì hệ điều hành đã lỗi thời. Phần lớn người dùng bình thường không quan tâm mình đang chạy Android 15 hay Android 18. Điều họ quan tâm là máy có còn dùng được từ sáng đến tối hay không, camera có còn đáp ứng nhu cầu hằng ngày hay không và thiết bị có còn đủ mượt để xử lý các tác vụ quen thuộc hay không.
Trong thực tế, pin thường là thứ khiến trải nghiệm xuống cấp đầu tiên. Khi pin bắt đầu chai, mọi thứ khác cũng bị ảnh hưởng theo. Người dùng sạc nhiều hơn, máy nóng hơn, hiệu suất đôi khi bị giới hạn để bảo vệ pin, và cảm giác “điện thoại đã cũ” bắt đầu xuất hiện dù phần mềm vẫn hoàn toàn hiện đại.
Đó là nghịch lý thú vị của thị trường smartphone hiện nay. Các hãng đang kéo dài tuổi thọ phần mềm lên 6 hoặc 7 năm, nhưng vòng đời thực tế của phần lớn người dùng vẫn xoay quanh mốc 3 đến 5 năm. Không phải vì phần mềm không còn được hỗ trợ, mà vì phần cứng bắt đầu gửi những tín hiệu cho thấy đã đến lúc nghỉ ngơi.
Có một cách đơn giản để kéo dài tuổi thọ pin
Tin vui là quá trình chai pin không diễn ra hoàn toàn ngoài tầm kiểm soát. Các nghiên cứu về pin lithium-ion đều cho thấy việc giữ pin trong khoảng 20% đến 80% giúp giảm áp lực hóa học lên tế bào pin và làm chậm tốc độ suy giảm dung lượng.
Samsung hiểu điều đó nên đã tích hợp tính năng bảo vệ pin trên nhiều dòng Galaxy mới. Người dùng có thể giới hạn mức sạc tối đa ở 85%, giúp pin tránh phải duy trì trạng thái căng thẳng ở mức 100% trong thời gian dài. Đây không phải phép màu khiến pin tồn tại mãi mãi, nhưng nó có thể giúp kéo dài tuổi thọ đáng kể nếu áp dụng đều đặn trong nhiều năm.
Ngoài ra, nhiệt độ cũng là kẻ thù lớn của pin. Việc vừa sạc vừa chơi game nặng, để điện thoại trong ô tô dưới trời nắng hoặc liên tục sử dụng ở nhiệt độ cao đều có thể khiến pin xuống cấp nhanh hơn bình thường.
Thay pin rẻ hơn rất nhiều so với mua máy mới
Một điều thú vị là giải pháp cho vấn đề này thực ra khá đơn giản. Nếu pin là nguyên nhân chính khiến trải nghiệm đi xuống, việc thay pin hoàn toàn có thể giúp chiếc điện thoại “trẻ lại” đáng kể.
Hiện nay, chi phí thay pin chính hãng cho nhiều mẫu Galaxy dao động từ khoảng 700.000 đồng đến hơn 1,5 triệu đồng tùy thiết bị. So với việc bỏ ra hàng chục triệu đồng để mua máy mới, đây rõ ràng là lựa chọn kinh tế hơn rất nhiều. Thế nhưng phần lớn người dùng vẫn chọn nâng cấp thiết bị thay vì thay pin, bởi cảm giác sở hữu một chiếc máy mới luôn hấp dẫn hơn việc sửa chữa chiếc máy cũ.
Tôi từng thấy những chiếc Galaxy S7 hoặc Galaxy S8 tiếp tục hoạt động ổn định sau khi được thay pin. Về mặt kỹ thuật, một chiếc điện thoại Samsung cao cấp hoàn toàn có thể phục vụ người dùng trong 6 hoặc thậm chí 7 năm nếu được bảo quản đúng cách.
Vậy điện thoại Samsung dùng được mấy năm?
Nếu hỏi một kỹ sư phần mềm, họ có thể trả lời rằng Galaxy S24 hoặc S25 hoàn toàn có khả năng hoạt động tốt trong suốt vòng đời hỗ trợ 7 năm của Samsung. Nếu hỏi một người dùng bình thường, câu trả lời có lẽ sẽ thực tế hơn nhiều: khoảng 4 đến 5 năm trước khi họ bắt đầu cảm thấy cần nâng cấp.
Sự thật nằm đâu đó ở giữa hai quan điểm đó. Samsung đang làm rất tốt phần việc của mình bằng cách kéo dài thời gian hỗ trợ phần mềm và xây dựng hệ sinh thái One UI ngày càng ổn định. Nhưng tuổi thọ thực sự của một chiếc điện thoại không chỉ được quyết định bởi số năm cập nhật Android, mà còn bởi pin, nhiệt độ, thói quen sử dụng và kỳ vọng ngày càng cao của chính người dùng.
Đó là lý do tôi luôn thấy khẩu hiệu “7 năm cập nhật” rất ấn tượng, nhưng cũng luôn nhớ đến người bạn đã đổi chiếc Galaxy S21 của mình. Điện thoại của anh vẫn được Samsung hỗ trợ. Chỉ có viên pin bên trong là đã quyết định nghỉ hưu sớm hơn mà thôi.