Có những thói quen tồn tại lâu đến mức ta tưởng chúng sẽ tồn tại mãi mãi
Tôi thuộc thế hệ lớn lên cùng xe số rồi chuyển sang xe ga. Từ thời còn là sinh viên đi học bằng chiếc Wave cũ kỹ đến lúc đi làm, đổi xe vài lần rồi ổn định với một chiếc xe tay ga phục vụ công việc mỗi ngày, chiếc xe luôn là một phần rất quan trọng trong cuộc sống.
Người sống ở Sài Gòn sẽ hiểu cảm giác đó. Chúng ta không chỉ dùng xe để di chuyển. Chúng ta sống cùng nó. Mỗi sáng đi làm, mỗi tối tan sở, mỗi lần chạy xe ra quán cà phê cuối tuần hay những chuyến về quê đột xuất, tất cả đều gắn với chiếc xe máy.
Bởi vậy, trong suy nghĩ của tôi suốt nhiều năm, xe điện luôn là thứ gì đó dành cho người khác. Dành cho những người thích công nghệ. Dành cho những người trẻ thích thử nghiệm. Dành cho những người quan tâm đến môi trường hơn tôi.
Còn tôi vẫn nghĩ mình sẽ tiếp tục đổ xăng như đã làm suốt hai thập kỷ.
Ít nhất là cho đến gần đây.
Sài Gòn khiến tôi bắt đầu suy nghĩ khác
Điều thú vị là lý do đầu tiên khiến tôi chú ý đến xe điện lại chẳng liên quan đến xe điện.
Nó liên quan đến Sài Gòn.
Tôi nhận ra thành phố này vài năm gần đây thay đổi rất nhanh. Những khu đô thị mới mọc lên liên tục. Những tuyến đường mới xuất hiện. Những khu vực trước đây còn khá vắng giờ đông đúc hơn rất nhiều. Ngay cả nhịp sống của người dân cũng đang thay đổi theo hướng khác.
Tôi làm việc văn phòng toàn thời gian. Công việc thường không kết thúc khi rời công ty mà kéo dài đến tận nhà. Có những ngày tôi họp online vào buổi tối. Có những ngày phải ra quán cà phê làm việc thêm vài tiếng. Có những ngày chạy lòng vòng giữa nhiều cuộc hẹn khác nhau.
Và giữa guồng quay đó, tôi bắt đầu để ý nhiều hơn đến sự mệt mỏi của việc di chuyển.
Không phải những chuyến đi dài.
Mà là hàng trăm chuyến đi ngắn.
Những đoạn đường vài cây số nhưng phải dừng đèn đỏ liên tục. Những lần kẹt xe giữa trời nóng. Những lần ghé cây xăng khi đang vội. Những lúc xe rung nhẹ dưới chân dù chỉ đang bò từng mét một giữa dòng xe đông đúc.
Có một ngày đứng giữa dòng xe trên đường Điện Biên Phủ, tôi nhìn thấy vài chiếc xe điện lướt qua khá êm ái và lần đầu tiên tự hỏi: liệu mình có đang giữ một thói quen cũ chỉ vì đã quen với nó quá lâu hay không?
Điều khiến tôi bất ngờ nhất không phải công nghệ
Tôi từng nghĩ sức hút lớn nhất của xe điện nằm ở công nghệ.
Màn hình đẹp hơn.
Ứng dụng thông minh hơn.
Nhiều tính năng hiện đại hơn.
Nhưng sau khi tìm hiểu và thử trải nghiệm một vài mẫu xe điện, thứ khiến tôi bất ngờ nhất lại là cảm giác yên tĩnh.
Nghe có vẻ đơn giản nhưng rất khó diễn tả.
Suốt hơn 20 năm, tôi quen với tiếng động cơ nổ lên mỗi sáng. Quen với độ rung nhẹ dưới tay ga. Quen với âm thanh của một chiếc xe máy hoạt động.
Đến khi ngồi lên một chiếc xe điện và bắt đầu di chuyển, cảm giác đầu tiên không phải hiện đại hơn.
Mà là nhẹ nhàng hơn.
Giữa một thành phố vốn đã quá nhiều tiếng còi, tiếng xe và tiếng ồn, việc di chuyển trong sự yên tĩnh kỳ lạ đó khiến tôi bất ngờ nhiều hơn mình nghĩ.
Nó không làm cuộc sống thay đổi ngay lập tức.
Nhưng nó khiến những chuyến đi hằng ngày bớt căng thẳng hơn một chút.
Và đôi khi, ở tuổi ngoài ba mươi hoặc bốn mươi, những thay đổi nhỏ như vậy lại đáng giá hơn nhiều thứ hoành tráng khác.
Tôi bắt đầu nhìn bài toán bằng tiền bạc
Người làm văn phòng như tôi thường không quá lãng mạn khi đưa ra quyết định mua sắm lớn.
Cuối cùng mọi thứ vẫn quay về bài toán chi phí.
Tôi từng nghĩ xe điện tiết kiệm hơn chỉ là khẩu hiệu quảng cáo. Nhưng khi ngồi tính toán nghiêm túc, tôi nhận ra khoảng cách giữa chi phí sử dụng xe xăng và xe điện thực sự đáng để suy nghĩ.
Mỗi tháng, tiền xăng có thể không phải con số quá lớn. Nhưng cộng dồn trong nhiều năm, cộng thêm chi phí bảo dưỡng, thay dầu, thay lọc gió và hàng loạt khoản nhỏ khác, tổng số tiền bỏ ra không hề ít.
Điều thú vị là trước đây tôi chưa từng nghĩ về nó.
Chúng ta thường quen với những khoản chi nhỏ lặp đi lặp lại đến mức không còn cảm thấy chúng tồn tại.
Chỉ khi ngồi xuống tính toán thật sự, tôi mới nhận ra có những thứ mình đang trả tiền mỗi tháng mà chưa từng đặt câu hỏi liệu có lựa chọn nào khác tốt hơn hay không.
Có lẽ điều khó thay đổi nhất không phải chiếc xe
Sau tất cả những gì đã tìm hiểu, tôi nhận ra rào cản lớn nhất không nằm ở công nghệ, giá bán hay hạ tầng sạc.
Rào cản lớn nhất nằm trong đầu mình.
Con người vốn không thích thay đổi.
Đặc biệt là những thay đổi liên quan đến các thói quen đã tồn tại hàng chục năm.
Tôi biết rất nhiều người giống mình. Họ không phản đối xe điện. Họ cũng không ghét công nghệ mới. Nhưng họ vẫn tiếp tục dùng xe xăng đơn giản vì điều đó quen thuộc.
Và đôi khi, sự quen thuộc có sức mạnh lớn hơn mọi bảng thông số kỹ thuật.
Tôi vẫn chưa đổi xe.
Nhưng đây là lần đầu tiên trong hơn 20 năm, tôi nghiêm túc nghĩ về việc đó.
Không còn là sự tò mò nhất thời.
Không còn là câu chuyện để bàn tán với bạn bè.
Mà là một khả năng hoàn toàn có thể xảy ra trong vài năm tới.
Có lẽ đây không phải câu chuyện về xe điện
Càng nghĩ, tôi càng thấy bài viết này thực ra không nói quá nhiều về xe điện.
Nó nói về việc con người thay đổi như thế nào.
Ngày còn trẻ, tôi thích những thứ mạnh hơn, nhanh hơn và ồn ào hơn.
Khi lớn hơn một chút, tôi bắt đầu quan tâm đến sự tiện lợi.
Và bây giờ, thứ tôi tìm kiếm nhiều hơn lại là sự dễ chịu.
Có lẽ Sài Gòn cũng đang thay đổi theo cách tương tự. Thành phố vẫn năng động, vẫn đông đúc và vẫn đầy năng lượng. Nhưng đâu đó trong nhịp sống ngày càng gấp gáp ấy, người ta bắt đầu tìm kiếm những cách sống đơn giản hơn, yên tĩnh hơn và hiệu quả hơn.
Xe máy điện có thể chỉ là một phần rất nhỏ trong bức tranh đó.
Nhưng với tôi, nó đánh dấu một điều thú vị hơn.
Đó là lần đầu tiên sau hơn 20 năm, tôi nhận ra có những thói quen tưởng như bất biến hóa ra vẫn có thể thay đổi. Và đôi khi, điều khiến ta thay đổi không phải những khẩu hiệu lớn lao về tương lai hay môi trường.
Mà đơn giản chỉ là một buổi chiều đứng giữa dòng xe Sài Gòn, bỗng thấy mình muốn cuộc sống nhẹ nhàng hơn một chút.