Điều khiến tôi thay đổi suy nghĩ không phải là công nghệ mà là những gì thực sự được lưu lại
Vài tháng trước, trong một buổi tối rảnh rỗi, tôi ngồi lướt lại toàn bộ ảnh đã chụp trong nhiều năm. Ban đầu tôi chỉ muốn tìm vài tấm hình cũ của gia đình, nhưng càng kéo xuống sâu, tôi càng nhận ra một điều khá thú vị. Những khoảnh khắc quan trọng nhất đời mình trong khoảng năm năm gần đây gần như đều được ghi lại bằng điện thoại. Có những bữa cơm gia đình rất bình thường nhưng bây giờ nhìn lại lại thấy quý giá hơn bất kỳ chuyến du lịch nào. Có những bức ảnh chụp con trai lúc đang ngủ gục trên ghế sofa. Có những lần gặp lại bạn cũ sau nhiều năm. Có những buổi chiều Sài Gòn đổ mưa bất ngờ mà ánh sáng đẹp đến mức khiến tôi dừng xe lại để chụp một tấm hình.
Khi mở ổ cứng chứa ảnh từ DSLR, tôi vẫn thấy rất nhiều bức ảnh đẹp. Thậm chí nhiều tấm đẹp hơn rõ ràng nếu xét về mặt kỹ thuật. Độ nét cao hơn, màu sắc tốt hơn, khả năng xử lý ánh sáng phức tạp hơn. Nhưng điều làm tôi giật mình là số lượng ký ức thực sự nằm trong đó lại ít hơn rất nhiều. Máy ảnh chuyên nghiệp đã giúp tôi tạo ra những bức ảnh đẹp hơn, nhưng điện thoại lại là thứ đã ở bên cạnh tôi trong nhiều khoảnh khắc quan trọng hơn.
Tôi từng mua DSLR vì nghĩ mình sẽ trở thành một người yêu nhiếp ảnh nghiêm túc
Tôi vẫn còn nhớ cảm giác cầm chiếc DSLR đầu tiên trên tay. Nó mang lại một sự phấn khích rất đặc trưng của những món đồ công nghệ đắt tiền. Khi đó tôi dành hàng tuần để xem review, đọc diễn đàn và nghiên cứu từng loại ống kính. Trong đầu tôi hiện lên hình ảnh của một phiên bản khác của chính mình, một người thường xuyên dậy sớm để săn bình minh, một người đi đâu cũng mang theo máy ảnh và luôn biết cách biến những khoảnh khắc bình thường thành những bức hình đáng nhớ.
Vấn đề là cuộc sống thực tế không diễn ra giống những gì tôi tưởng tượng. Sau vài tháng đầu đầy hào hứng, chiếc máy ảnh bắt đầu ở nhà nhiều hơn là theo tôi ra đường. Không phải vì nó quá nặng, mà vì nó đủ nặng để tôi phải suy nghĩ xem có nên mang theo hay không. Không phải vì nó quá bất tiện, mà vì nó đủ bất tiện để nhiều lần tôi tự nhủ rằng hôm nay chắc cũng không có gì đáng chụp.
Và đó là lúc tôi nhận ra một sự thật khá buồn cười. Chiếc máy ảnh tốt nhất thế giới cũng vô dụng nếu nó đang nằm trên bàn làm việc khi khoảnh khắc đẹp xuất hiện ở ngoài kia.
Camera điện thoại không thắng bằng chất lượng ảnh mà thắng bằng sự hiện diện
Đây là điều mà rất nhiều cuộc tranh luận công nghệ thường bỏ qua. Khi người ta so sánh DSLR với điện thoại, phần lớn thời gian đều tập trung vào chất lượng hình ảnh. Người ta zoom 200%, so sánh độ chi tiết, so sánh khả năng xóa phông, so sánh độ nhiễu trong điều kiện thiếu sáng. Tất cả những điều đó đều có giá trị, nhưng chúng không phản ánh cách phần lớn con người thực sự chụp ảnh.
Trong đời sống hằng ngày, khoảnh khắc thường xuất hiện bất ngờ. Một nụ cười đẹp không báo trước. Một ánh sáng đẹp không đợi bạn lấy máy ảnh ra khỏi ba lô. Một cuộc gặp mặt đáng nhớ không diễn ra theo lịch trình. Chính vì vậy, lợi thế lớn nhất của điện thoại không nằm ở camera. Lợi thế lớn nhất của nó là luôn có mặt.
Tôi bắt đầu nhận ra rằng trong nhiếp ảnh đời thường, sự hiện diện quan trọng hơn sự hoàn hảo. Một bức ảnh hơi thiếu chi tiết nhưng lưu giữ được một ký ức quý giá vẫn có giá trị hơn rất nhiều so với một bức ảnh hoàn hảo về mặt kỹ thuật nhưng chẳng gắn với cảm xúc nào cả.
Điều DSLR vẫn làm tốt hơn điện thoại không phải thứ nhiều người nghĩ
Mặc dù ngày càng dùng điện thoại nhiều hơn, tôi vẫn chưa bao giờ bán chiếc máy ảnh của mình. Lý do không nằm ở chất lượng ảnh. Thực tế, với phần lớn nhu cầu hằng ngày, điện thoại hiện nay đã quá tốt. Lý do tôi vẫn giữ máy ảnh là vì cảm giác mà nó mang lại.
Mỗi lần cầm DSLR lên, tôi tự động chậm lại. Tôi quan sát kỹ hơn. Tôi suy nghĩ nhiều hơn về ánh sáng, bố cục và câu chuyện bên trong khung hình. Máy ảnh khiến việc chụp ảnh trở thành một hoạt động có chủ đích. Nó buộc tôi phải hiện diện hoàn toàn trong khoảnh khắc thay vì chỉ giơ điện thoại lên rồi bấm nút.
Đó là khác biệt lớn nhất giữa hai thiết bị này. Điện thoại giúp tôi ghi lại cuộc sống. Máy ảnh giúp tôi chú ý đến cuộc sống. Một bên lưu giữ ký ức. Một bên khiến tôi nhìn thế giới kỹ hơn. Và càng lớn tuổi, tôi càng nhận ra cả hai đều có giá trị theo những cách rất khác nhau.
Vậy camera điện thoại tốt hơn DSLR chưa?
Sau nhiều năm sử dụng cả hai, tôi nghĩ câu trả lời trung thực nhất là: tùy bạn đang tìm kiếm điều gì. Nếu mục tiêu là tạo ra bức ảnh tốt nhất có thể, DSLR hoặc mirrorless vẫn chưa bị thay thế hoàn toàn. Nhưng nếu mục tiêu là ghi lại cuộc sống thật sự của mình, điện thoại đã thắng từ rất lâu rồi.
Bởi cuối cùng, khi nhìn lại hàng chục nghìn bức ảnh đã chụp trong đời, thứ làm tôi xúc động chưa bao giờ là độ sắc nét, độ tương phản hay khả năng xóa phông. Thứ làm tôi xúc động luôn là những con người trong ảnh, những khoảnh khắc trong ảnh và cảm giác được kéo ngược về một thời điểm mà tôi từng nghĩ mình sẽ không bao giờ quên.
Và thật thú vị khi phần lớn những ký ức ấy lại được chụp bằng chiếc điện thoại luôn nằm trong túi quần hơn là chiếc DSLR từng khiến tôi tốn rất nhiều tiền để mua.