Ban đầu nó chỉ là một chiếc tai nghe rất tiện
Nếu bạn từng sử dụng AirPods hoặc bất kỳ loại tai nghe không dây hiện đại nào, bạn sẽ hiểu cảm giác đó.
Mọi thứ diễn ra quá dễ dàng. Chỉ cần mở hộp, đeo lên tai và âm thanh lập tức xuất hiện. Không dây nhợ. Không thao tác phức tạp. Không cần suy nghĩ. Chính sự tiện lợi ấy khiến chiếc tai nghe nhanh chóng trở thành một phần của cuộc sống hằng ngày.
Ban đầu tôi chỉ dùng khi nghe nhạc. Sau đó tôi bắt đầu dùng để nghe podcast lúc đi làm. Rồi đến các cuộc họp trực tuyến. Sau đó là những buổi gọi điện thoại kéo dài hàng giờ đồng hồ. Cuối cùng, tôi nhận ra mình gần như luôn có một thứ gì đó phát ra âm thanh trong tai từ sáng đến tối.
Điều đáng nói là quá trình ấy diễn ra rất tự nhiên. Không có khoảnh khắc nào tôi tự nhủ rằng từ nay mình sẽ đeo tai nghe cả ngày. Nó đơn giản xảy ra từng chút một, giống như cách nhiều thói quen hiện đại hình thành. Khi nhận ra thì mọi thứ đã trở thành mặc định.
Tôi không còn đi bộ mà không nghe gì nữa
Khoảng hai năm trước, nếu đi bộ từ văn phòng ra quán cà phê, tôi thường quan sát đường phố.
Tôi nhìn dòng xe cộ. Tôi nhìn những hàng cây. Tôi nghe tiếng người nói chuyện. Tôi chú ý đến những thay đổi rất nhỏ của thành phố xung quanh mình. Không phải vì tôi cố tình sống chậm. Chỉ đơn giản là lúc đó chẳng có gì khác chen vào khoảng thời gian ngắn ngủi ấy.
Bây giờ thì khác.
Mỗi khi bước ra khỏi nhà, phản xạ đầu tiên của tôi là tìm tai nghe. Sau đó là tìm một podcast mới, một video mới hoặc một bản nhạc nào đó đủ dài để lấp đầy quãng đường phía trước. Những khoảng trống trước đây từng thuộc về sự quan sát dần bị thay thế bởi nội dung.
Thoạt nhìn, điều này chẳng có gì xấu. Tôi học thêm được nhiều thứ. Tôi nghe được nhiều câu chuyện hay. Tôi tận dụng thời gian hiệu quả hơn. Nhưng rồi một ngày nọ, tôi tự hỏi vì sao mình luôn cảm thấy đầu óc mệt mỏi dù gần như không có lúc nào thật sự ngồi yên.
Câu trả lời bắt đầu xuất hiện từ đó.
Tôi đã biến mọi khoảng lặng thành một cơ hội tiêu thụ nội dung
Có một buổi tối tôi vô tình để quên AirPods ở công ty.
Đó là chuyện rất hiếm xảy ra.
Tôi lên xe về nhà và lần đầu tiên sau nhiều tháng không có gì phát trong tai. Không podcast. Không YouTube. Không nhạc. Không audiobook. Chỉ có tiếng động cơ, tiếng xe cộ và những âm thanh quen thuộc của Sài Gòn lúc tan tầm.
Khoảng mười phút đầu tiên khá khó chịu.
Tôi liên tục có cảm giác thiếu thứ gì đó.
Nhưng rồi một điều kỳ lạ xảy ra.
Bộ não bắt đầu chậm lại.
Những suy nghĩ vốn bị âm thanh lấp kín cả ngày bắt đầu xuất hiện. Tôi nghĩ về công việc. Tôi nghĩ về gia đình. Tôi nghĩ về những kế hoạch còn dang dở. Tôi nghĩ về một số câu hỏi mà mình đã trì hoãn từ lâu.
Lúc đó tôi mới nhận ra rằng suốt nhiều năm, tôi đã vô thức biến mọi khoảng trống trong ngày thành cơ hội để tiêu thụ thêm nội dung.
Mỗi lần xếp hàng là một podcast.
Mỗi lần đi bộ là một playlist.
Mỗi lần lái xe là một video phát nền.
Mỗi lần ngồi chờ là một thứ gì đó để nghe.
Bộ não gần như không còn cơ hội được ở một mình nữa.
Điều nguy hiểm nhất không phải tiếng ồn bên ngoài
Người ta thường nói về ô nhiễm tiếng ồn.
Nhưng điều khiến tôi suy nghĩ nhiều hơn lại là tiếng ồn kỹ thuật số.
Thế hệ của tôi lớn lên trong thời đại mà sự im lặng từng là trạng thái mặc định. Ngày nay, sự im lặng lại trở thành thứ phải chủ động tìm kiếm. Chúng ta mang theo âm nhạc trong túi quần. Mang theo podcast trong ba lô. Mang theo video trong điện thoại. Và chỉ cần vài giây trống trải xuất hiện, chúng ta lập tức lấp đầy nó bằng âm thanh.
Điều đáng sợ là bộ não rất nhanh chóng quen với trạng thái đó.
Nó bắt đầu cảm thấy khó chịu khi không có kích thích liên tục. Nó bắt đầu coi sự yên tĩnh là nhàm chán. Nó bắt đầu đòi hỏi thêm nội dung ngay cả khi không thực sự cần thiết.
Và đó là lúc tôi hiểu rằng vấn đề chưa bao giờ nằm ở chiếc AirPods.
Vấn đề nằm ở việc tôi đang dùng nó để trốn khỏi những khoảng lặng của chính mình.
Tôi không bỏ AirPods nhưng thay đổi cách sử dụng nó
Tôi vẫn dùng AirPods mỗi ngày.
Tôi vẫn nghe nhạc.
Tôi vẫn họp trực tuyến.
Tôi vẫn nghe podcast khi tập thể dục hoặc trong những chuyến đi dài.
Nhưng có một thứ đã thay đổi.
Tôi bắt đầu chủ động để lại một số khoảng thời gian trong ngày cho sự im lặng.
Tôi đi bộ từ bãi xe lên văn phòng mà không đeo tai nghe.
Tôi lái xe về nhà mà không mở podcast.
Tôi ngồi uống cà phê sáng mà không bật bất cứ nội dung nào.
Ban đầu cảm giác khá lạ.
Sau đó nó dần trở thành một trong những khoảng thời gian dễ chịu nhất trong ngày.
Bởi chính trong những lúc không có gì phát trong tai, tôi mới nghe rõ được những gì đang diễn ra trong đầu mình.
AirPods không thay đổi tôi, nó chỉ phóng đại một xu hướng có sẵn
Sau hai năm sử dụng, tôi không nghĩ AirPods là vấn đề.
Thực ra, nó là một sản phẩm tuyệt vời.
Nó hoạt động đúng như những gì được thiết kế. Nó giúp cuộc sống thuận tiện hơn. Nó giúp tôi làm việc hiệu quả hơn. Nó giúp việc học hỏi trở nên dễ dàng hơn.
Nhưng cũng giống như rất nhiều công nghệ hiện đại khác, nó vô tình khuếch đại một xu hướng vốn đã tồn tại trong cuộc sống ngày nay. Đó là xu hướng lấp đầy mọi khoảng trống bằng thông tin.
Chúng ta sống trong thời đại mà mọi người đều muốn tối ưu hóa từng phút. Mọi khoảng thời gian chết đều phải được tận dụng. Mọi khoảnh khắc yên tĩnh đều có thể biến thành cơ hội học thêm điều gì đó mới.
Nghe có vẻ rất tích cực.
Nhưng đôi khi bộ não không cần thêm thông tin.
Nó cần thêm không gian.
Điều tôi học được sau hai năm
Nếu phải tóm gọn toàn bộ trải nghiệm này trong một câu, tôi sẽ nói rằng AirPods giúp tôi nhận ra mình đã quên cách ở một mình với suy nghĩ của bản thân.
Nghe có vẻ hơi nghiêm trọng đối với một chiếc tai nghe.
Nhưng càng lớn tuổi, tôi càng nhận ra những thay đổi lớn trong cuộc sống thường không đến từ những sự kiện lớn. Chúng đến từ những thói quen nhỏ lặp đi lặp lại mỗi ngày mà chúng ta không hề để ý.
Tôi vẫn rất thích AirPods.
Tôi vẫn nghĩ đó là một trong những món đồ công nghệ đáng tiền nhất mình từng mua.
Nhưng nếu có ai hỏi tôi bài học lớn nhất sau hai năm sử dụng là gì, câu trả lời của tôi sẽ không liên quan đến chất lượng âm thanh, thời lượng pin hay khả năng chống ồn.
Bài học lớn nhất là đôi khi thứ chúng ta cần nghe nhất trong ngày lại không phải âm nhạc, podcast hay bất kỳ nội dung nào khác.
Đôi khi thứ chúng ta cần nghe nhất chính là sự im lặng.