Điều thú vị là quyết định đó không xuất phát từ sự hoài cổ, cũng không phải vì tôi muốn trở nên “đàn ông hơn” như những bài quảng cáo đồng hồ thường nói. Lý do thực tế hơn nhiều. Sau ba năm sống cùng smartwatch, tôi nhận ra thứ mình thiếu không phải công nghệ. Thứ tôi thiếu là sự yên tĩnh.
Tôi từng là người tin rằng smartwatch là phát minh hoàn hảo
Nếu gặp tôi cách đây vài năm, có lẽ tôi sẽ là một trong những người nhiệt tình bảo vệ smartwatch nhất.
Lúc đó, mọi thứ đều có vẻ rất hợp lý. Đồng hồ có thể đo nhịp tim, theo dõi giấc ngủ, hiển thị tin nhắn, nhận cuộc gọi, đếm bước chân, đo lượng calo tiêu thụ và nhắc tôi đứng dậy vận động sau nhiều giờ ngồi làm việc. Với một nhân viên văn phòng dành phần lớn thời gian trước màn hình máy tính như tôi, những tính năng ấy nghe giống một cuộc cách mạng thực sự.
Tôi còn nhớ cảm giác lần đầu tiên đeo Apple Watch. Mỗi lần cổ tay rung lên báo có email mới hay tin nhắn mới, tôi đều cảm thấy mình đang sống trong tương lai. Những thứ trước đây phải lấy điện thoại ra kiểm tra giờ chỉ cần liếc mắt xuống cổ tay. Mọi thứ nhanh hơn, tiện hơn và hiện đại hơn.
Trong một khoảng thời gian khá dài, tôi thực sự tin rằng mình sẽ không bao giờ quay lại dùng đồng hồ cơ nữa. Bởi xét trên lý thuyết, smartwatch vượt trội ở gần như mọi khía cạnh có thể đo đếm được.
Vấn đề là cuộc sống của tôi bắt đầu có thêm một màn hình nữa
Phải mất khá lâu tôi mới nhận ra điều này.
Một trong những lý do khiến tôi mua smartwatch là để giảm phụ thuộc vào điện thoại. Tôi nghĩ việc xem nhanh thông báo trên cổ tay sẽ giúp mình bớt mở điện thoại hơn. Nhưng điều xảy ra lại gần như ngược lại.
Mỗi lần cổ tay rung lên, dù đang họp, đang làm việc hay đang ngồi ăn tối với gia đình, tôi đều có xu hướng nhìn xuống xem chuyện gì vừa xảy ra. Phần lớn thông báo đó không quan trọng. Có khi chỉ là một email quảng cáo. Có khi chỉ là tin nhắn trong một nhóm chat công việc nào đó. Có khi chỉ là ứng dụng nhắc tôi hoàn thành mục tiêu vận động trong ngày.
Nhưng bộ não con người rất kỳ lạ. Nó không phân biệt đâu là thông tin quan trọng trước khi bạn nhìn vào. Nó chỉ biết rằng có thứ gì đó vừa đòi hỏi sự chú ý của mình.
Dần dần, tôi nhận ra smartwatch không giúp tôi thoát khỏi dòng thông tin liên tục của thế giới hiện đại. Nó chỉ đưa dòng thông tin đó từ túi quần lên thẳng cổ tay.
Tôi bắt đầu thấy mệt vì mọi thứ đều được đo lường
Một trong những điều hấp dẫn nhất của smartwatch chính là dữ liệu.
Tôi biết mình ngủ bao nhiêu tiếng. Tôi biết nhịp tim trung bình là bao nhiêu. Tôi biết hôm nay đi được bao nhiêu bước chân. Tôi biết lượng calo tiêu hao. Tôi biết chất lượng giấc ngủ tối qua tốt hay xấu.
Ban đầu, những con số đó rất thú vị. Nhưng sau vài năm, tôi bắt đầu cảm thấy hơi mệt.
Có những buổi sáng tôi thức dậy với tâm trạng rất thoải mái, cơ thể hoàn toàn bình thường. Thế nhưng khi mở ứng dụng ra và thấy hệ thống đánh giá chất lượng giấc ngủ chỉ đạt 72 điểm, tự nhiên tôi lại có cảm giác mình chưa nghỉ ngơi đủ. Có những ngày tôi đi bộ rất nhiều nhưng vì chưa đạt mục tiêu 10.000 bước nên cuối ngày vẫn thấy như mình đang thiếu một điều gì đó.
Càng nghĩ tôi càng thấy buồn cười. Công nghệ được tạo ra để giúp cuộc sống tốt hơn, nhưng đôi lúc nó lại khiến chúng ta đánh giá bản thân bằng những con số nhiều hơn mức cần thiết.
Tôi bắt đầu nhớ cảm giác sống một ngày bình thường mà không cần biết mọi thứ đang được ghi lại và phân tích ra sao.
Chiếc đồng hồ cơ không yêu cầu tôi làm gì cả
Ngày tôi lấy lại chiếc đồng hồ cơ cũ từ ngăn kéo là một ngày rất bình thường.
Tôi đeo nó chỉ vì muốn thay đổi một chút. Nhưng sau vài tuần, tôi nhận ra mình bắt đầu thích cảm giác ấy nhiều hơn tưởng tượng.
Chiếc đồng hồ cơ không rung lên giữa cuộc họp.
Nó không gửi thông báo.
Nó không nhắc tôi đứng dậy.
Nó không đánh giá chất lượng giấc ngủ.
Nó không cho biết hôm nay tôi đi được bao nhiêu bước.
Nó chỉ làm đúng một việc duy nhất: cho tôi biết thời gian.
Nghe có vẻ đơn giản đến mức ngớ ngẩn, nhưng chính sự đơn giản đó lại tạo ra một cảm giác rất dễ chịu. Sau nhiều năm sống giữa hàng nghìn thông báo, email và dữ liệu, việc nhìn xuống cổ tay và chỉ thấy kim giờ, kim phút chuyển động chậm rãi bỗng trở thành một trải nghiệm thư giãn hiếm có.
Đồng hồ cơ khiến tôi nhận ra mình không cần tối ưu mọi thứ
Có một giai đoạn trong cuộc sống, tôi bị ám ảnh bởi hiệu suất.
Tôi muốn làm việc hiệu quả hơn.
Tôi muốn ngủ tốt hơn.
Tôi muốn tập luyện tốt hơn.
Tôi muốn quản lý thời gian tốt hơn.
Tôi muốn mọi thứ đều có thể đo lường và cải thiện.
Đó cũng là lý do tôi bị hấp dẫn bởi các thiết bị công nghệ cá nhân. Chúng mang đến cảm giác rằng cuộc sống có thể được tối ưu liên tục như một dự án phần mềm.
Nhưng rồi càng lớn tuổi, tôi càng nhận ra cuộc sống không phải lúc nào cũng cần tối ưu.
Có những buổi sáng uống cà phê chậm rãi không tạo ra năng suất gì cả nhưng lại khiến tinh thần dễ chịu hơn cả một ứng dụng quản lý công việc.
Có những buổi đi bộ không cần đếm bước chân vẫn mang lại cảm giác thư thái.
Có những ngày nghỉ ngơi mà không cần theo dõi nhịp tim hay lượng calo lại giúp đầu óc nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Và chiếc đồng hồ cơ vô tình nhắc tôi nhớ về điều đó mỗi ngày.
Thứ tôi quay lại không phải là đồng hồ cơ
Nhiều người nghĩ những ai quay lại dùng đồng hồ cơ thường bị hấp dẫn bởi yếu tố hoài niệm.
Thật ra với tôi không hẳn như vậy.
Điều tôi tìm lại không phải là một món đồ cơ khí. Điều tôi tìm lại là cảm giác được tách ra khỏi vòng xoáy kết nối liên tục của thế giới hiện đại, dù chỉ trong một phần rất nhỏ của ngày.
Tôi vẫn dùng smartphone.
Tôi vẫn dùng laptop.
Tôi vẫn làm việc trực tuyến mỗi ngày.
Tôi vẫn sử dụng công nghệ nhiều hơn hầu hết những gì thế hệ trước từng tưởng tượng.
Nhưng ít nhất khi nhìn xuống cổ tay, tôi không còn thấy thêm một màn hình đang cố gắng giành lấy sự chú ý của mình.
Tôi chỉ thấy thời gian đang trôi.
Sau cùng, đây không phải câu chuyện về đồng hồ
Nếu có điều gì tôi học được sau ba năm dùng smartwatch rồi quay lại với đồng hồ cơ, thì đó là thế này.
Chúng ta thường nghĩ mình đang mua một sản phẩm, nhưng đôi khi thứ chúng ta thật sự tìm kiếm lại là một cảm giác.
Tôi từng mua smartwatch vì muốn cuộc sống hiện đại hơn.
Tôi quay lại đồng hồ cơ vì muốn cuộc sống yên tĩnh hơn.
Không có lựa chọn nào đúng tuyệt đối. Smartwatch vẫn là một sản phẩm tuyệt vời và tôi hiểu vì sao hàng triệu người yêu thích nó. Nhưng với tôi ở thời điểm hiện tại, thứ giá trị hơn vài chỉ số sức khỏe hay vài thông báo tiện lợi lại là cảm giác được sống chậm hơn một chút.
Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng sau nhiều năm chạy theo công nghệ mới nhất, điều khiến tôi hài lòng nhất lại là một món đồ gần như không thay đổi suốt hàng trăm năm.
Có lẽ đó không phải câu chuyện về đồng hồ.
Có lẽ đó là câu chuyện về tuổi tác.
Và về việc một ngày nào đó, chúng ta bắt đầu trân trọng sự bình yên hơn là sự tiện lợi.