Một câu hỏi rất nhỏ nhưng đủ khiến người đàn ông hơn bốn mươi tuổi im lặng
Buổi tối hôm đó chẳng có gì đặc biệt. Hai bố con đang ngồi dưới sàn nhà, xếp những mảnh lego thành một thứ gì đó mà thằng bé gọi là tàu vũ trụ còn tôi nhìn mãi vẫn không biết nó giống cái gì. Ngoài ban công, mưa Sài Gòn đang rơi lất phất. Trong phòng khách, chiếc tivi vẫn mở nhưng chẳng ai thật sự chú ý đến những gì đang phát trên màn hình.
Giữa lúc hai bố con đang tranh luận xem mảnh ghép màu xanh nên đặt ở đâu, thằng bé bất ngờ ngẩng đầu lên rồi hỏi: “Bố thích làm gì nhất?”. Đó là kiểu câu hỏi trẻ con thường hỏi rất tự nhiên, không có mục đích gì sâu xa, không mang theo bất kỳ triết lý nào. Nó chỉ đơn giản tò mò về thế giới của người lớn giống như cách trẻ con luôn tò mò về mọi thứ.
Nhưng chính sự ngây thơ ấy lại khiến tôi lúng túng. Trong vài giây đầu tiên, tôi định trả lời ngay cho xong chuyện. Tôi nghĩ đến bóng đá. Tôi nghĩ đến công nghệ. Tôi nghĩ đến cà phê. Tôi nghĩ đến những cuốn sách. Tôi nghĩ đến việc viết lách. Thế nhưng càng nghĩ, tôi càng cảm thấy không có đáp án nào thật sự đúng. Những thứ đó đều là sở thích, nhưng lại không phải câu trả lời mà tôi muốn nói với con. Và lần đầu tiên sau rất nhiều năm, tôi nhận ra mình không biết điều gì là thứ mình thích nhất trên đời.
Hóa ra người lớn rất giỏi sống, nhưng đôi khi lại quên cách hiểu chính mình
Sau khi con đi ngủ, tôi vẫn ngồi một mình ngoài ban công rất lâu. Câu hỏi tưởng như vô hại ấy cứ lặp đi lặp lại trong đầu. Điều khiến tôi suy nghĩ không phải vì tôi không có sở thích. Thật ra ai cũng có sở thích. Điều khiến tôi suy nghĩ là bởi tôi nhận ra đã rất lâu rồi mình không còn dành thời gian để nghĩ về những điều khiến mình thật sự vui vẻ.
Khi còn trẻ, tôi biết rất rõ mình thích gì. Tôi thích những trận bóng đá kéo dài tới rạng sáng. Tôi thích những chuyến đi không có kế hoạch cụ thể. Tôi thích ngồi hàng giờ trong quán cà phê với bạn bè để nói về tương lai. Tôi thích đọc sách vì tò mò chứ không phải vì công việc. Ngày ấy mọi thứ đơn giản đến mức không cần suy nghĩ. Những điều mình thích xuất hiện rất tự nhiên và rõ ràng.
Nhưng rồi cuộc sống diễn ra đúng như cách cuộc sống vẫn luôn diễn ra. Công việc ngày càng nhiều hơn. Trách nhiệm ngày càng lớn hơn. Gia đình, con cái, hóa đơn, các khoản chi phí, các kế hoạch dài hạn và hàng trăm thứ khác lần lượt bước vào cuộc đời. Tôi dần trở thành người rất giỏi giải quyết vấn đề. Tôi biết cách xử lý áp lực. Tôi biết cách sắp xếp thời gian. Tôi biết phải làm gì để chăm lo cho gia đình. Nhưng ở một thời điểm nào đó mà chính tôi cũng không nhận ra, tôi bắt đầu ngừng đặt câu hỏi về bản thân.
Tôi biết mình cần gì để tồn tại. Nhưng tôi không còn chắc mình cần gì để cảm thấy hạnh phúc.
Người trưởng thành thường dành quá nhiều thời gian cho những điều phải làm
Càng nghĩ về câu hỏi của con, tôi càng nhận ra một sự thật khá buồn cười. Nếu ai hỏi tôi ngày mai phải làm gì, tôi có thể trả lời ngay lập tức. Tôi biết cuộc họp nào đang chờ. Tôi biết công việc nào cần hoàn thành. Tôi biết mục tiêu tài chính của gia đình trong năm nay là gì. Tôi biết những khoản chi nào sắp đến hạn và những dự định nào cần được thực hiện.
Nhưng nếu ai hỏi điều gì khiến tôi cảm thấy hạnh phúc nhất, tôi lại mất rất nhiều thời gian để suy nghĩ.
Có lẽ đây là căn bệnh chung của rất nhiều người trưởng thành. Chúng ta sống trong một thế giới luôn thúc ép mình phải tiến về phía trước. Chúng ta được dạy cách làm việc hiệu quả hơn, kiếm nhiều tiền hơn, đạt nhiều thành tựu hơn và trở thành phiên bản thành công hơn của chính mình. Thế nhưng rất ít ai dạy chúng ta cách dừng lại để tự hỏi liệu mình có đang tận hưởng cuộc sống hay không.
Tôi nhìn lại mười năm vừa qua và nhận ra phần lớn thời gian của mình được dành cho những điều cần thiết. Điều đó không sai. Gia đình cần được chăm sóc. Công việc cần được hoàn thành. Cuộc sống luôn đòi hỏi trách nhiệm. Nhưng đôi khi chúng ta mải mê với vai trò của một người lao động, một người chồng, một người cha đến mức quên mất mình cũng là một con người với những niềm vui riêng cần được nuôi dưỡng.
Câu trả lời không nằm ở bóng đá, cà phê hay bất kỳ sở thích nào
Phải mất vài ngày sau, tôi mới bắt đầu hiểu vì sao mình không trả lời được câu hỏi ấy ngay lập tức. Tôi đã cố tìm một hoạt động cụ thể để làm đáp án. Tôi nghĩ rằng mình phải chọn ra một thứ duy nhất. Nhưng hóa ra câu trả lời lại nằm ở nơi khác.
Một buổi sáng cuối tuần, khi cả nhà vẫn còn đang ngủ, tôi ngồi một mình với ly cà phê quen thuộc. Thành phố bên ngoài còn khá yên tĩnh. Điện thoại không rung. Email chưa xuất hiện. Không ai cần tôi giải quyết điều gì cả. Và chính trong khoảnh khắc bình thường ấy, tôi bỗng nhận ra điều mình thích nhất không phải là một hoạt động cụ thể.
Tôi thích cảm giác được hiện diện trọn vẹn trong những khoảnh khắc nhỏ của cuộc sống.
Tôi thích những buổi sáng được ngồi yên vài phút trước khi ngày mới bắt đầu. Tôi thích những bữa cơm gia đình mà mọi người thật sự trò chuyện với nhau thay vì nhìn vào màn hình điện thoại. Tôi thích cảm giác lái xe về nhà sau một ngày dài và biết rằng phía sau cánh cửa là những người mình yêu thương. Tôi thích những lúc chơi với con mà đầu óc không nghĩ đến công việc. Tôi thích những cuộc trò chuyện không vội vàng, những buổi chiều mưa không có kế hoạch và những khoảnh khắc tưởng như chẳng có gì đặc biệt nhưng lại khiến lòng mình bình yên.
Điều tôi thích nhất không phải là làm một việc gì đó. Điều tôi thích nhất là cảm giác được sống trọn vẹn trong những khoảnh khắc mà cuộc sống thường ngày vẫn vô tình mang lại.
Đứa trẻ năm tuổi đã giúp tôi nhớ lại điều mà người đàn ông bốn mươi tuổi quên mất
Vài ngày sau, con trai tôi lại nhắc đến câu chuyện đó. Nó hỏi tôi đã nghĩ ra câu trả lời chưa. Lần này tôi không còn im lặng nữa.
Tôi nói với con rằng bố thích được ở cạnh những người bố yêu thương. Bố thích những buổi sáng yên tĩnh. Bố thích những lúc cả nhà cùng ăn cơm. Bố thích những buổi tối hai bố con ngồi chơi những trò chẳng có ý nghĩa gì ngoài việc được ở cạnh nhau. Và bố thích những ngày bình thường, bởi phần lớn hạnh phúc trong cuộc đời thật ra đều nằm trong những ngày bình thường như thế.
Thằng bé nghe xong rồi gật đầu như thể đó là điều hiển nhiên nhất trên đời. Có lẽ đối với trẻ con, đó vốn dĩ là điều hiển nhiên. Chỉ có người lớn mới làm cho cuộc sống trở nên phức tạp. Chỉ có người lớn mới mất hàng chục năm để đi tìm những điều mà trẻ con đôi khi đã hiểu từ rất sớm.
Bây giờ nhìn lại, tôi nghĩ câu hỏi ấy chưa bao giờ thật sự dành cho một đứa trẻ năm tuổi. Nó dành cho tôi. Nó dành cho người đàn ông bốn mươi mốt tuổi đã quá quen với việc chạy theo mục tiêu đến mức quên mất điều gì khiến mình hạnh phúc. Nó dành cho một người đã dành nhiều năm xây dựng cuộc sống nhưng lại quên dành thời gian để cảm nhận cuộc sống ấy.
Và có lẽ đó là điều đẹp nhất khi làm cha. Chúng ta luôn nghĩ mình là người đang dạy con. Nhưng đôi khi, chính những câu hỏi rất ngây thơ của con lại khiến chúng ta học được những bài học mà nhiều năm trưởng thành chưa chắc đã nhận ra.
Đến tận bây giờ, tôi vẫn không biết câu trả lời của mình có hoàn hảo hay không. Nhưng tôi biết chắc một điều. Kể từ buổi tối hôm ấy, tôi bắt đầu dành nhiều thời gian hơn để nghĩ về những điều khiến mình thật sự vui vẻ. Và chỉ riêng điều đó thôi cũng đã là một món quà rất lớn mà một đứa trẻ năm tuổi vô tình mang lại cho bố của nó.