Người trẻ đang quay lại dùng điện thoại “cục gạch” vì điều gì?
Nếu ai đó nói với tôi vào năm 2015 rằng một ngày nào đó giới trẻ sẽ chủ động bỏ smartphone để quay về dùng điện thoại “cục gạch”, tôi chắc chắn sẽ nghĩ họ đang đùa. Cả ngành công nghệ khi ấy đang chạy đua để làm màn hình lớn hơn, camera tốt hơn và ứng dụng nhiều hơn. Mọi thứ dường như đều hướng tới mục tiêu khiến chúng ta dành nhiều thời gian hơn trên điện thoại.
Thế nhưng đến năm 2026, điều ngược lại lại đang xảy ra.
Một bộ phận không nhỏ người trẻ bắt đầu mua lại Nokia, Blackberry cũ, điện thoại gập hoặc những thiết bị chỉ có chức năng nghe gọi và nhắn tin. Điều thú vị là phần lớn họ không phải những người lớn tuổi nhớ về quá khứ. Họ chính là Gen Z, thế hệ sinh ra cùng internet và lớn lên cùng smartphone.
Điều đó khiến tôi đặt ra một câu hỏi khá thú vị.
Tại sao thế hệ hiểu công nghệ nhất lại là thế hệ muốn thoát khỏi nó nhiều nhất?
Đây không phải là hoài niệm
Khi nhìn thấy một chiếc Nokia 3210 hay Motorola Razr xuất hiện trở lại, nhiều người nghĩ đây chỉ là một làn sóng retro giống như việc nghe đĩa CD hay chụp ảnh bằng máy film. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, phần lớn người trẻ tham gia xu hướng này không hề có ký ức với những thiết bị đó.
Nhiều người sinh năm 2005 hoặc 2006 thậm chí chưa từng sở hữu điện thoại bàn phím trong đời. Họ không mua điện thoại “cục gạch” vì nhớ quá khứ. Họ mua vì muốn thoát khỏi hiện tại.
Đó là một khác biệt rất quan trọng.
Smartphone đã trở thành công việc toàn thời gian
Một trong những nghịch lý lớn nhất của thời đại số là điện thoại được tạo ra để tiết kiệm thời gian nhưng cuối cùng lại chiếm phần lớn thời gian của chúng ta.
Các nghiên cứu và khảo sát gần đây cho thấy nhiều người trẻ dành từ 6 đến 7 giờ mỗi ngày trên smartphone. Điều đó tương đương hơn 40 giờ mỗi tuần, gần bằng một công việc toàn thời gian.
Khi mọi thông báo đều xuất hiện trên cùng một thiết bị, ranh giới giữa giải trí, công việc và cuộc sống cá nhân bắt đầu biến mất.
Một tin nhắn từ bạn bè, một email công việc, một video TikTok và một bài đăng Instagram đều cạnh tranh sự chú ý của não bộ trong cùng một màn hình nhỏ.
Đến một thời điểm nào đó, nhiều người bắt đầu cảm thấy mệt.
Điện thoại “cục gạch” là cách ép bản thân chậm lại
Điều thú vị là rất nhiều người trẻ không thực sự ghét smartphone.
Họ chỉ không còn tin vào khả năng tự kiểm soát của mình.
Nếu điện thoại có TikTok, Instagram, YouTube Shorts và hàng trăm ứng dụng khác, việc nói “tôi chỉ xem 5 phút thôi” thường kết thúc bằng một giờ đồng hồ biến mất lúc nào không biết. Chính vì vậy, một số người chọn giải pháp cực đoan hơn: loại bỏ hoàn toàn sự cám dỗ.
Một chiếc điện thoại chỉ có chức năng gọi điện và nhắn tin không thể khiến bạn doomscroll lúc 2 giờ sáng.
Đó chính là điểm hấp dẫn của nó.
Digital Detox đã trở thành một ngành công nghiệp
Trong nhiều năm, khái niệm “digital detox” thường bị xem là thú vui của một nhóm nhỏ những người thích thiền định hoặc sống tối giản. Nhưng đến năm 2026, nó đã trở thành một xu hướng toàn cầu với các khóa học, ứng dụng, sự kiện và cộng đồng riêng.
Nhiều quán bar, nhà hàng và thậm chí cả sự kiện âm nhạc bắt đầu thử nghiệm mô hình không điện thoại. Các phong trào khuyến khích sống ngoại tuyến ngày càng phổ biến trong giới trẻ. Điều thú vị là chính mạng xã hội lại đang được dùng để quảng bá cho việc rời xa mạng xã hội.
Nghe có vẻ mâu thuẫn.
Nhưng đó chính xác là điều đang xảy ra.
Điện thoại “cục gạch” đang trở thành biểu tượng mới
Có một điều rất lạ đang diễn ra trong văn hóa Gen Z.
Nếu một thập kỷ trước, chiếc iPhone mới nhất được xem là biểu tượng địa vị, thì ngày nay một số người trẻ lại xem việc sở hữu điện thoại tối giản là dấu hiệu của khả năng kiểm soát cuộc sống. Một thiết bị không có TikTok đôi khi trở thành tuyên bố cá nhân mạnh mẽ hơn cả một chiếc flagship đắt tiền.
Nó gửi đi một thông điệp rất đơn giản.
“Tôi không muốn thuật toán quyết định ngày hôm nay của mình.”
Đó là lý do nhiều chuyên gia gọi đây là làn sóng “digital minimalism” thay vì chỉ là xu hướng công nghệ.
Nhưng smartphone sẽ không biến mất
Tất nhiên, chúng ta cũng không nên lãng mạn hóa quá mức hiện tượng này.
Phần lớn người dùng điện thoại “cục gạch” không từ bỏ smartphone hoàn toàn. Nhiều người vẫn giữ smartphone ở nhà, dùng như thiết bị phụ hoặc chỉ mang theo trong những trường hợp cần thiết. Một số khác chỉ chuyển sang điện thoại tối giản vào cuối tuần.
Thực tế cuộc sống hiện đại khiến smartphone gần như không thể thay thế hoàn toàn.
Ngân hàng, vé máy bay, xác thực tài khoản, bản đồ, gọi xe và hàng loạt dịch vụ khác đều được xây dựng xung quanh điện thoại thông minh.
Điều người trẻ đang từ chối không phải công nghệ.
Họ đang từ chối việc bị công nghệ chi phối.
Có lẽ đây mới là câu chuyện thật sự
Tôi không nghĩ điện thoại “cục gạch” sẽ thay thế smartphone.
Cũng giống như máy ảnh film không thay thế camera số hay đĩa than không thay thế Spotify. Nhưng sự trở lại của chúng cho thấy một điều rất đáng suy nghĩ: càng có nhiều công nghệ, con người càng bắt đầu trân trọng những khoảng trống không có công nghệ.
Có lẽ điều đáng chú ý nhất không phải việc Gen Z đang mua Nokia hay Blackberry.
Điều đáng chú ý là thế hệ sinh ra trong thời đại kết nối vô hạn lại đang là những người đầu tiên đặt câu hỏi liệu chúng ta có thực sự cần kết nối mọi lúc hay không.
Và thành thật mà nói, đó có thể là một trong những câu hỏi quan trọng nhất của thời đại này.