Ronaldinho khiến người ta nhớ rằng bóng đá từng là trò chơi
Tôi vẫn nhớ lần đầu tiên nhìn thấy Ronaldinho thi đấu. Khi đó internet còn chậm, YouTube chưa phổ biến như bây giờ và phần lớn những gì tôi biết về bóng đá đến từ truyền hình hoặc những đĩa DVD tổng hợp kỹ năng được bán ngoài tiệm.
Cảm giác đầu tiên khi xem Ronaldinho không phải là kinh ngạc. Cảm giác đầu tiên là khó hiểu. Tôi không hiểu tại sao một cầu thủ chuyên nghiệp lại có thể chơi bóng với vẻ mặt vui vẻ đến như vậy. Trong thế giới bóng đá đầy áp lực, nơi các HLV liên tục gào thét bên đường biên và mọi sai lầm đều bị phóng đại, Ronaldinho xuất hiện như một người đến từ hành tinh khác.
Anh rê bóng như thể đang chơi cùng bạn bè trong sân trường. Anh thực hiện những đường chuyền không ai nghĩ tới. Anh cười sau những pha xử lý thành công và đôi khi còn cười cả khi thất bại. Điều đó nghe có vẻ bình thường ngày nay, nhưng ở thời điểm ấy, Ronaldinho khiến người ta cảm thấy bóng đá vẫn còn là một trò chơi trước khi nó trở thành một ngành công nghiệp trị giá hàng tỷ USD.
Có lẽ đó là lý do rất nhiều người chọn Ronaldinho khi nói về sự hoa mỹ. Anh không chỉ chơi đẹp. Anh khiến người xem nhớ lại lý do mình yêu bóng đá từ đầu.
Zidane không đá bóng, ông điều khiển thời gian
Nếu Ronaldinho giống một nghệ sĩ đường phố đang biểu diễn giữa quảng trường đông người thì Zidane lại giống một nhạc trưởng đang đứng giữa một nhà hát lớn.
Có những cầu thủ khiến bạn ấn tượng vì tốc độ. Có những cầu thủ khiến bạn kinh ngạc vì sức mạnh. Nhưng Zidane khiến người ta ngỡ ngàng vì sự bình thản.
Tôi từng xem lại rất nhiều trận đấu của ông và luôn có cùng một cảm giác kỳ lạ. Trong khi tất cả những người khác đang chơi ở tốc độ bình thường của bóng đá đỉnh cao, Zidane dường như luôn sống trong một nhịp thời gian khác. Khi đối phương lao tới, ông không vội vàng. Khi bị áp sát, ông không hoảng hốt. Khi cả sân vận động trở nên hỗn loạn, ông vẫn xử lý bóng như thể đang đi dạo trong công viên.
Thứ khiến Zidane trở nên hoa mỹ không phải những động tác kỹ thuật phức tạp. Thực tế, nhiều pha xử lý của ông nhìn qua tưởng như rất đơn giản. Nhưng càng xem lâu, người ta càng nhận ra sự đơn giản ấy chỉ tồn tại vì ông nhìn thấy trận đấu theo cách mà phần lớn người khác không thể.
Có những nghệ sĩ gây ấn tượng bằng sự phô diễn. Zidane thuộc nhóm hiếm hoi khiến người ta kinh ngạc bằng sự tối giản.
Henry là vẻ đẹp của sự hoàn hảo
Nếu Ronaldinho là niềm vui và Zidane là sự thanh lịch thì Thierry Henry lại đại diện cho một thứ khác.
Anh khiến bóng đá trở nên đẹp theo cách rất hiện đại.
Tôi nghĩ những người không sống trong thời kỳ đỉnh cao của Henry rất khó hiểu hết cảm giác ấy. Bởi khi xem các video highlight ngày nay, người ta thường chỉ nhìn thấy những bàn thắng. Điều bị mất đi là cảm giác chờ đợi mỗi khi Henry có bóng.
Mỗi lần anh tăng tốc, cả sân vận động như nín thở. Không ai biết chính xác điều gì sắp xảy ra, nhưng mọi người đều có cảm giác một điều gì đó đặc biệt đang tới gần. Cách Henry rê bóng ở tốc độ cao, cách anh mở người trước khi dứt điểm và cách anh đưa bóng vào góc xa khung thành đã trở thành hình ảnh quen thuộc của bóng đá đầu những năm 2000.
Điều khiến Henry trở nên đặc biệt là anh kết hợp được hai thứ thường rất khó đi cùng nhau: hiệu quả và vẻ đẹp. Rất nhiều cầu thủ đẹp mắt nhưng thiếu tính sát thương. Rất nhiều cầu thủ hiệu quả nhưng không tạo được cảm xúc. Henry hiếm hoi nằm ở điểm giao nhau giữa hai thế giới đó.
Anh không chỉ khiến người ta trầm trồ. Anh còn khiến đối thủ tuyệt vọng.
Nhưng có lẽ chúng ta đang hỏi sai câu hỏi
Càng lớn tuổi, tôi càng nghĩ câu hỏi “ai hoa mỹ nhất” có lẽ không có câu trả lời chính xác.
Bởi khi nhắc tới Ronaldinho, thứ người ta nhớ không chỉ là những cú elastico. Khi nhắc tới Zidane, thứ người ta nhớ không chỉ là roulette. Khi nhắc tới Henry, thứ người ta nhớ không chỉ là những pha cứa lòng.
Điều còn lại trong ký ức thường là cảm xúc.
Ronaldinho khiến chúng ta vui.
Zidane khiến chúng ta ngưỡng mộ.
Henry khiến chúng ta mê mẩn.
Mỗi người chạm đến một phần khác nhau trong tình yêu bóng đá của người xem. Và bởi mỗi người hâm mộ đều có những ký ức khác nhau, câu trả lời cũng sẽ khác nhau.
Một cậu bé lớn lên cùng Barcelona của Ronaldinho sẽ không nhìn bóng đá giống một người trưởng thành cùng tuyển Pháp của Zidane. Một fan Arsenal thời đầu những năm 2000 cũng sẽ không cảm nhận Henry giống cách những thế hệ sau xem bóng đá ngày nay.
Có lẽ sự hoa mỹ là thứ tồn tại sau khi kỹ thuật bị lãng quên
Nhiều năm trước, tôi từng nghĩ sự hoa mỹ nằm ở kỹ năng. Bây giờ tôi không còn chắc như vậy nữa.
Bởi nếu chỉ là kỹ năng, thế giới bóng đá hiện đại có rất nhiều cầu thủ xuất sắc. Khoa học thể thao tốt hơn. Học viện đào tạo tốt hơn. Cầu thủ ngày nay hoàn thiện hơn về mọi mặt.
Nhưng điều kỳ lạ là rất ít người khiến chúng ta nhớ như cách Ronaldinho, Zidane hay Henry từng làm.
Có lẽ bởi sự hoa mỹ thực sự không nằm ở việc làm điều khó. Nó nằm ở việc khiến người khác cảm thấy điều khó trở nên tự nhiên. Nó nằm ở việc biến một trận bóng đá thành một trải nghiệm cảm xúc thay vì chỉ là cuộc cạnh tranh về tỷ số.
Những cầu thủ như Ronaldinho, Zidane hay Henry khiến người ta không chỉ xem bóng đá. Họ khiến người ta cảm nhận bóng đá.
Câu trả lời của tôi sau nhiều năm
Nếu hỏi tôi hôm nay ai là cầu thủ hoa mỹ nhất, có lẽ tôi vẫn không trả lời được.
Có những ngày tôi chọn Ronaldinho vì anh khiến bóng đá trở nên vui vẻ hơn.
Có những ngày tôi chọn Zidane vì vẻ đẹp lạnh lùng trong từng nhịp chạm bóng.
Có những ngày tôi chọn Henry vì sự hoàn hảo gần như không tì vết của anh.
Nhưng nếu phải chọn một điều chung giữa họ, tôi nghĩ đó là khả năng khiến người xem cảm thấy mình đang chứng kiến thứ gì đó vượt lên trên kết quả trận đấu.
Bởi cuối cùng, những bàn thắng rồi sẽ bị phá kỷ lục. Những danh hiệu rồi sẽ có người giành được nhiều hơn. Những thống kê rồi sẽ bị vượt qua.
Nhưng cảm giác mà Ronaldinho, Zidane hay Henry để lại trong lòng người hâm mộ vẫn còn đó, nhiều năm sau khi họ đã rời sân cỏ.
Và có lẽ đó mới là định nghĩa thật sự của sự hoa mỹ trong bóng đá.