Nếu quay ngược kim đồng hồ về khoảng hai mươi năm trước, thế giới bóng đá của thế hệ cha anh chúng ta được xây dựng trên những khối đức tin vững chắc mang tên “Đội bóng”. Người ta yêu Manchester United vì tinh thần Quỷ Đỏ không bỏ cuộc, yêu Real Madrid vì sự hoàng gia kiêu hãnh, hay trung thành với sắc áo Thiên Thanh của Ý vì lối đá phòng ngự trứ danh. Khi đó, cầu thủ dù xuất sắc đến đâu cũng chỉ là một viên gạch trong tòa lâu đài di sản của câu lạc bộ hay quốc gia. Người ta có thể yêu Zidane, nhưng trước hết, họ phải yêu màu áo Lam của tuyển Pháp.
Nhưng Internet và các nền tảng mạng xã hội xuất hiện, đập tan cấu trúc đó và định nghĩa lại hoàn toàn luật chơi. Thuật toán của TikTok, Facebook hay Instagram không quan tâm đến lịch sử 100 năm của một đội bóng; nó quan tâm đến những khoảnh khắc 15 giây bắt cận cảnh gương mặt của một ngôi sao. Nó thèm khát những drama, những cái nhíu mày, những giọt nước mắt, hay những phát biểu ngạo nghễ trong phòng họp báo.
Chính từ vùng đất màu mỡ của mạng xã hội, khái niệm “Player-Fan” (người hâm mộ cầu thủ) ra đời và dần nuốt chửng khái niệm “Club-Fan” truyền thống. Hãy nhìn vào cuộc chiến không hồi kết giữa Cristiano Ronaldo và Lionel Messi để thấy rõ nhất điều này. Khi hai huyền thoại này rời bỏ đỉnh cao châu Âu để sang Mỹ và Ả Rập, hàng trăm triệu người hâm mộ đã lập tức “di cư” theo họ. Họ không quan tâm Al-Nassr hay Inter Miami là đội bóng nào, có lịch sử ra sao. Họ chỉ cần biết thần tượng của mình hôm nay ghi bao nhiêu bàn, ăn mừng ra sao để có chất liệu… đi “gáy” trên các diễn đàn. Đội bóng lúc này chẳng khác nào một chiếc áo phác bên ngoài, có thể thay đổi bất cứ lúc nào, miễn là “nhân vật chính” của họ vẫn ở trên sân.
Internet biến bóng đá thành một ngành công nghiệp giải trí đậm tính điện ảnh, nơi mỗi cầu thủ lớn buộc phải có một “kịch bản cuộc đời” (storyline) được thêu dệt cực kỳ công phu. Cánh đàn ông chúng ta xem bóng đá bây giờ không chỉ xem chiến thuật thuật toán, mà là xem cách nhân vật đó vượt qua nghịch cảnh. Chúng ta bị cuốn vào câu chuyện của một Erling Haaland lạnh lùng như một robot hủy diệt được lập trình trong phòng thí nghiệm; một Kylian Mbappé đầy quyền lực, gánh vác cả tham vọng của một nền bóng đá; hay một Jude Bellingham với phong thái quý tộc bước ra từ xứ sở sương mù.
Sự tập trung thái quá vào các cá nhân này dẫn đến một hệ quả tất yếu: khi đội bóng thắng, công trạng thuộc về “nhân vật chính”. Khi đội bóng thua, lỗi lầm đổ lên đầu mười người còn lại vì “không đủ đẳng cấp để làm nền”. Các câu lạc bộ hay thậm chí là đội tuyển quốc gia vô hình trung trở thành con tin của những tệp fan cuồng sẵn sàng tấn công bất cứ đồng đội nào dám “không chuyền bóng” cho thần tượng của họ. Sức nặng của chiếc băng đội trưởng, của màu cờ sắc áo nay phải nhường chỗ cho sức nặng của lượng người theo dõi trên Instagram.
Nhưng suy cho cùng, chúng ta có quyền trách Internet không? Đàn ông chúng ta từ ngàn đời nay vẫn luôn bị mê hoặc bởi những câu chuyện anh hùng cá nhân. Chúng ta thích nhìn một gã chiến binh đơn độc chống lại cả thế giới hơn là một tập thể vận hành trơn tru như những bánh răng máy móc. Internet chỉ đơn giản là phóng đại cái tâm lý nguyên thủy đó lên gấp triệu lần bằng những đoạn video ngắn dập dồn tiếng nhạc bắt tai.
Sự dịch chuyển này có thể làm những cổ động viên hoài cổ cảm thấy chạnh lòng, cảm thấy bóng đá đang mất đi cái “chất” thiêng liêng nguyên bản của nó. Nhưng đó là dòng chảy của thời đại mà không ai có thể đảo ngược. Bóng đá hiện đại không chỉ là cuộc đấu trí trên sa bàn của các huấn luyện viên, mà còn là cuộc chiến giành giật hào quang của những cá tính dị biệt.
Có lẽ, điều duy nhất anh em chúng ta cần làm lúc này là học cách chấp nhận và tận hưởng nó như một bộ phim bom tấn dài tập. Hãy cứ dõi theo những “nhân vật” mà mình yêu thích, xem cách họ chiến đấu, thành công và thất bại dưới ánh đèn sân khấu. Chỉ cần nhớ rằng, khi tiếng còi mãn cuộc vang lên và ánh đèn flash tắt đi, những cá nhân kiệt xuất rồi cũng sẽ giải nghệ, chỉ có tình yêu với quả bóng tròn và những cảm xúc nguyên bản nhất của chúng ta là còn mãi ở lại trên khán đài. Đúng không anh em?