Chúng ta từng quen với việc thất bại nên biết cách chấp nhận
Những người bắt đầu xem bóng đá Việt Nam từ cuối thập niên 1990 hay đầu những năm 2000 chắc vẫn còn nhớ cảm giác ấy.
Ngày đó, mỗi lần đội tuyển ra sân, người hâm mộ luôn hy vọng nhưng không thật sự kỳ vọng. Chúng ta muốn chiến thắng nhưng cũng chuẩn bị sẵn tinh thần cho những kết quả không như ý. Khi thua Thái Lan, khi dừng bước ở bán kết hay khi bỏ lỡ một danh hiệu nào đó, nỗi buồn chắc chắn có tồn tại nhưng nó không biến thành những cơn giận dữ kéo dài nhiều ngày.
Có lẽ vì khi ấy bóng đá Việt Nam vẫn đang trên hành trình đi lên. Người hâm mộ nhìn thấy những hạn chế của mình và hiểu rằng khoảng cách với các nền bóng đá hàng đầu khu vực vẫn còn rất lớn. Thành công là điều đáng mừng, còn thất bại đôi khi được xem như một phần bình thường của quá trình phát triển.
Nhìn lại thời điểm đó, tôi nhận ra có một sự bình yên kỳ lạ. Chúng ta cổ vũ bằng tình yêu nhiều hơn là bằng đòi hỏi. Chúng ta vui vì đội tuyển tồn tại và chiến đấu, chứ chưa đặt lên vai họ trách nhiệm phải mang về chiến thắng trong mọi giải đấu.
Thành công đã thay đổi cách chúng ta nhìn đội tuyển
Mọi thứ bắt đầu thay đổi sau những năm tháng rực rỡ dưới thời HLV Park Hang-seo.
Chiến tích tại Thường Châu năm 2018, chức vô địch AFF Cup, những trận đấu đáng nhớ ở vòng loại World Cup hay các tấm huy chương SEA Games đã tạo nên một thế hệ người hâm mộ hoàn toàn khác. Lần đầu tiên trong rất nhiều năm, người Việt bắt đầu tin rằng đội tuyển có thể đánh bại bất kỳ đối thủ nào trong khu vực. Niềm tin ấy ban đầu là điều tích cực. Nó giúp bóng đá Việt Nam nhận được sự quan tâm chưa từng có. Nó khiến hàng triệu người thức khuya xem bóng đá, khiến những con đường ngập trong cờ đỏ sao vàng mỗi khi đội tuyển chiến thắng.
Nhưng thành công cũng mang theo một tác dụng phụ mà ít người nhận ra. Nó nâng chuẩn kỳ vọng lên mức rất cao. Một chiến thắng từng khiến cả nước vỡ òa giờ dần trở thành điều được xem là bình thường. Một trận hòa trước đối thủ mạnh không còn được nhìn nhận như một kết quả tích cực. Và mỗi thất bại bắt đầu bị phân tích như một cuộc khủng hoảng.
Đó là lúc tình yêu dành cho đội tuyển bắt đầu mang theo áp lực.
Chúng ta yêu đội tuyển như yêu một giấc mơ của chính mình
Điều khiến bóng đá Việt Nam khác với bóng đá câu lạc bộ nằm ở chỗ đội tuyển quốc gia luôn mang theo rất nhiều cảm xúc ngoài chuyên môn.
Khi đội tuyển Việt Nam thi đấu, người hâm mộ không chỉ nhìn thấy mười một cầu thủ trên sân. Chúng ta nhìn thấy hình ảnh của chính mình trong đó. Chúng ta muốn đội tuyển chiến thắng không đơn thuần vì ba điểm hay một chiếc cúp. Chúng ta muốn chiến thắng vì nó mang lại cảm giác tự hào. Nó giống như một lời khẳng định rằng người Việt Nam có thể cạnh tranh với những nền bóng đá lớn hơn, giàu hơn và phát triển hơn.
Chính vì vậy mà mỗi thất bại thường không chỉ là một thất bại thể thao. Nó vô tình chạm vào lòng tự tôn của người hâm mộ. Và khi cảm xúc ấy xuất hiện, phản ứng thường mạnh hơn rất nhiều so với những gì diễn ra trên sân cỏ.
Có những trận đấu mà sau tiếng còi mãn cuộc, cầu thủ buồn một phần nhưng người hâm mộ lại buồn gấp nhiều lần. Không phải vì kết quả quá tệ, mà vì giấc mơ mà họ đặt vào đội tuyển tạm thời bị gián đoạn.
Cầu thủ cũng là con người
Đây có lẽ là điều tôi nghĩ nhiều nhất mỗi khi đọc những bình luận chỉ trích sau một thất bại.
Chúng ta thường quên rằng những người mặc áo đội tuyển quốc gia cũng chỉ là những con người bình thường. Họ cũng có áp lực gia đình, áp lực sự nghiệp, những ngày phong độ cao và những ngày phong độ thấp. Họ cũng có những thời điểm thiếu tự tin và những khoảnh khắc mắc sai lầm giống như bất kỳ ai trong cuộc sống.
Nhưng khi khoác lên mình màu áo đội tuyển, dường như quyền được mắc lỗi của họ trở nên nhỏ hơn rất nhiều. Một đường chuyền hỏng có thể bị nhắc lại hàng tuần. Một bàn thua có thể trở thành chủ đề tranh cãi suốt nhiều tháng. Một trận đấu dưới sức đôi khi khiến cả sự nghiệp của cầu thủ bị đánh giá lại.
Tôi không nói rằng cầu thủ không nên chịu trách nhiệm cho màn trình diễn của mình. Nhưng đôi khi tôi tự hỏi liệu chúng ta có đang đòi hỏi quá nhiều từ những con người vốn cũng đang cố gắng hết sức hay không.
Điều đẹp nhất của bóng đá không phải lúc nào cũng là chiến thắng
Càng theo dõi bóng đá lâu, tôi càng nhận ra một điều khá nghịch lý.
Những ký ức khiến tôi nhớ nhất về đội tuyển Việt Nam không hoàn toàn là những chiếc cúp. Đó còn là những trận thua đầy cảm xúc. Đó là những lần cả đội chiến đấu đến phút cuối cùng dù biết đối thủ mạnh hơn. Đó là những giọt nước mắt của cầu thủ sau khi bị loại. Đó là những đêm hàng triệu người Việt Nam cùng ngồi trước màn hình với chung một cảm xúc.
Bóng đá đẹp không chỉ vì chiến thắng. Bóng đá đẹp vì nó tạo ra sự kết nối giữa những con người xa lạ.
Tôi vẫn nhớ cảm giác đứng giữa một quán cà phê ở Sài Gòn, nơi hàng trăm người không quen biết cùng im lặng theo dõi một pha bóng nguy hiểm. Tôi vẫn nhớ những tiếng hò hét vang lên sau một bàn thắng. Tôi vẫn nhớ cảm giác trò chuyện với bác xe ôm, anh đồng nghiệp hay chú bảo vệ về cùng một trận đấu vào sáng hôm sau.
Những khoảnh khắc đó tồn tại bất kể đội tuyển thắng hay thua.
Có lẽ đã đến lúc yêu đội tuyển theo một cách trưởng thành hơn
Tôi nghĩ người hâm mộ Việt Nam chưa bao giờ thiếu tình yêu dành cho đội tuyển.
Điều chúng ta cần học thêm có lẽ là cách yêu một đội bóng trong cả những ngày thành công lẫn thất bại. Bởi nếu tình yêu chỉ xuất hiện khi chiến thắng, nó sẽ rất dễ biến thành sự thất vọng khi mọi thứ không diễn ra như ý muốn.
Đội tuyển Việt Nam chắc chắn vẫn cần những mục tiêu lớn. Người hâm mộ vẫn có quyền mơ về World Cup, về những chiến tích mới hay những danh hiệu mới. Nhưng có lẽ bên cạnh những giấc mơ ấy, chúng ta cũng nên giữ lại một chút sự kiên nhẫn.
Bởi cuối cùng, bóng đá luôn là một hành trình dài. Không có đội tuyển nào chiến thắng mãi mãi. Không có thế hệ vàng nào tồn tại vĩnh viễn. Điều còn lại sau tất cả vẫn là tình yêu của người hâm mộ dành cho màu cờ sắc áo.
Và nếu có điều gì mà hơn hai mươi năm theo dõi đội tuyển Việt Nam dạy cho tôi, thì đó là thế này: đội tuyển cần tình yêu của chúng ta trong những ngày thất bại nhiều không kém gì những ngày chiến thắng. Có khi, họ cần điều đó còn nhiều hơn.