Nếu nhìn vào bản đồ cà phê thế giới, có hai cái tên gần như luôn xuất hiện đầu tiên:
Brazil và Việt Nam.
Một nước được xem là “đế chế cà phê” suốt hàng trăm năm. Một nước từng chỉ nổi lên vài thập kỷ gần đây nhưng giờ đã trở thành thế lực thật sự của ngành đồ uống tỷ USD này.
Brazil hiện vẫn là quốc gia xuất khẩu cà phê lớn nhất thế giới với giá trị gần 15 tỷ USD mỗi năm. Quy mô của họ lớn tới mức cà phê trở thành một trong những mặt hàng xuất khẩu quan trọng nhất nền kinh tế.
Điều khiến Brazil mạnh không chỉ nằm ở sản lượng.
Mà ở việc họ gần như có đủ mọi thứ ngành cà phê cần: diện tích khổng lồ, chuỗi cung ứng mạnh, công nghệ canh tác hiện đại và đặc biệt là khả năng sản xuất Arabica chất lượng cao ở quy mô cực lớn.
Trong thế giới cà phê specialty, Arabica vẫn là “ngôi sao” vì hương vị phức tạp, thơm và dễ tạo chiều sâu khi rang xay. Đây là lý do cà phê Brazil luôn giữ vị trí cực mạnh trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt ở châu Âu và Mỹ.
Nhưng điều thú vị nằm ở chỗ:
Việt Nam mới là quốc gia đang khiến thị trường thay đổi mạnh nhất vài năm gần đây.
Bởi nếu Brazil thống trị Arabica, Việt Nam gần như thống trị tuyệt đối Robusta.
Khoảng 40% sản lượng Robusta toàn cầu hiện đến từ Việt Nam. Đây là con số cực lớn và đủ để khiến bất kỳ biến động thời tiết nào ở Tây Nguyên cũng ảnh hưởng trực tiếp tới giá cà phê thế giới.
Nhiều người từng xem Robusta là loại cà phê “hạng hai” vì vị mạnh và đắng hơn Arabica. Nhưng thị trường vài năm gần đây đang thay đổi rất nhanh.
Sự bùng nổ của espresso, cà phê pha máy, cà phê lon và đồ uống năng lượng cao caffeine khiến Robusta ngày càng được săn đón. Nó mạnh vị, nhiều caffeine, giá hợp lý và cực phù hợp với gu uống nhanh của thế hệ trẻ hiện đại.
Đó là lý do Việt Nam từ vị thế “nước xuất khẩu nguyên liệu” đang dần trở thành nhân tố cực kỳ quan trọng của ngành cà phê toàn cầu.
Một điều đáng chú ý khác là cà phê Việt giờ không còn chỉ gắn với hình ảnh “rẻ”.
Nhiều thương hiệu specialty coffee quốc tế bắt đầu săn Robusta chất lượng cao từ Việt Nam vì hương vị ngày càng ổn định hơn trước. Các mô hình rang xay mới, farm chăm kỹ và quy trình chế biến hiện đại đang giúp cà phê Việt thay đổi hình ảnh rất nhanh.
Đặc biệt với nam giới trẻ, cà phê giờ không còn đơn giản là đồ uống chống buồn ngủ.
Nó trở thành lifestyle.
Từ chuyện setup góc làm việc, máy pha espresso tại nhà cho tới văn hóa uống cold brew, pour over hay specialty coffee, cà phê đang dần giống rượu vang của thế hệ mới: ai cũng muốn tìm gu riêng.
Và đó là lúc Việt Nam có lợi thế cực lớn.
Bởi chúng ta không chỉ là nước uống cà phê mạnh, mà còn là nơi sống cùng cà phê thật sự. Từ quán cóc vỉa hè cho tới specialty coffee cao cấp, cà phê đã ăn sâu vào nhịp sống hàng ngày theo cách rất ít quốc gia có được.
Trong khi nhiều nước xem cà phê là sản phẩm tiêu dùng, Việt Nam xem nó như một phần văn hóa.
Đó là lý do ngành cà phê Việt vài năm tới còn rất nhiều tiềm năng.
Không chỉ bán hạt.
Mà bán trải nghiệm, lifestyle và cả văn hóa cà phê riêng.
Brazil có thể vẫn là “ông vua” về quy mô toàn cầu, nhưng Việt Nam đang sở hữu thứ cực kỳ đáng giá:
Ảnh hưởng ngày càng lớn lên gu uống cà phê của cả thế giới.