Có một con số cứ quay trở lại trong đầu tôi mỗi khi World Cup 2026 đến gần. Ba kỳ World Cup từng được tổ chức trên đất Bắc Mỹ, và cả ba lần đều kết thúc bằng hình ảnh một đội tuyển Nam Mỹ nâng cao chiếc cúp vàng danh giá nhất thế giới. Brazil vô địch tại Mexico năm 1970. Argentina đăng quang tại Mexico năm 1986. Brazil lại lên đỉnh tại Mỹ năm 1994. Châu Âu chưa từng vô địch World Cup trên mảnh đất này, ít nhất là tính đến trước mùa hè năm nay.
Nghe qua, đó giống như một quy luật. Nhưng bóng đá vốn không thích những quy luật đơn giản. Càng theo dõi lâu, tôi càng nhận ra rằng những con số trong lịch sử thường hấp dẫn hơn nhiều so với khả năng dự báo tương lai của chúng.
Khi Bắc Mỹ từng là sân khấu của Nam Mỹ
Mỗi lần nhìn lại Mexico 1970, tôi luôn có cảm giác mình đang xem một câu chuyện không thể lặp lại. Đó là đội tuyển Brazil của Pelé, Jairzinho, Rivelino, Tostão và Clodoaldo, tập thể mà nhiều người vẫn xem là đội bóng hay nhất lịch sử World Cup. Họ thắng cả sáu trận, ghi tới 19 bàn thắng và biến trận chung kết với Italy thành một buổi trình diễn nghệ thuật. Việc Brazil vô địch ở Mexico không đến từ lợi thế địa lý hay khí hậu. Đơn giản là vì thời điểm đó không có đội tuyển nào trên thế giới đủ khả năng đánh bại họ.
Mười sáu năm sau, Mexico lại chứng kiến một chương khác của lịch sử. Argentina vô địch World Cup 1986 nhờ Diego Maradona tạo ra một trong những màn trình diễn cá nhân vĩ đại nhất từng xuất hiện trên sân cỏ. Chỉ riêng trận tứ kết gặp Anh đã đủ để Maradona bước vào cõi bất tử với cả “Bàn tay của Chúa” lẫn pha solo vượt qua nửa đội hình đối phương. Mexico không làm nên Maradona, nhưng chính giải đấu ấy trở thành sân khấu hoàn hảo để thiên tài lớn nhất của Argentina viết nên chương huy hoàng nhất trong sự nghiệp.
Đến năm 1994, câu chuyện lại mang màu sắc khác hoàn toàn. Brazil không còn chơi thứ bóng đá lãng mạn như thế hệ Pelé hay Zico. Đó là đội bóng của Romário, Bebeto và một hệ thống phòng ngự cực kỳ thực dụng. Họ vô địch sau loạt sút luân lưu trước Italy trong trận chung kết không có bàn thắng nào được ghi, nhưng điều còn đọng lại là cảm giác Brazil khi ấy biết chính xác mình cần làm gì để chiến thắng. Họ không phải đội bóng đẹp nhất giải, nhưng chắc chắn là đội bóng hiệu quả nhất.
Khi đặt ba chức vô địch đó cạnh nhau, tôi nhận ra một điểm chung rất thú vị. Nam Mỹ không thắng vì World Cup diễn ra ở Bắc Mỹ. Nam Mỹ thắng vì ở cả ba thời điểm ấy, đội vô địch đều là những tập thể xuất sắc nhất thế giới hoặc ít nhất cũng rất gần với điều đó.
Nhưng lịch sử gần đây lại kể một câu chuyện khác
Nếu chỉ nhìn vào ba kỳ World Cup tại Bắc Mỹ, người ta rất dễ tin rằng 2026 là sân chơi dành riêng cho các đội tuyển Nam Mỹ. Vấn đề nằm ở chỗ lịch sử hiện đại lại kể một câu chuyện hoàn toàn khác.
Từ năm 2006 đến năm 2018, châu Âu thống trị World Cup theo cách gần như tuyệt đối. Italy vô địch năm 2006, Tây Ban Nha lên ngôi năm 2010, Đức đăng quang năm 2014 và Pháp tiếp tục chiến thắng năm 2018. Argentina của Messi phải đợi đến Qatar 2022 mới chấm dứt chuỗi thống trị đó.
Điều đáng nói là đây không phải sự tình cờ. Trong suốt hai thập kỷ qua, bóng đá châu Âu đã xây dựng một hệ sinh thái mạnh hơn, giàu chiều sâu hơn và ổn định hơn rất nhiều. Những giải đấu như Premier League, La Liga, Bundesliga hay Serie A không chỉ thu hút tài năng toàn cầu mà còn trở thành nơi phát triển phần lớn cầu thủ xuất sắc nhất Nam Mỹ.
Brazil là ví dụ rõ nhất cho xu hướng đó. Sau chức vô địch năm 2002, họ liên tục bị các đội tuyển châu Âu loại khỏi World Cup. Pháp đánh bại Brazil năm 2006, Hà Lan làm điều tương tự năm 2010, Đức tạo ra trận thua 1-7 kinh hoàng năm 2014, Bỉ loại Brazil năm 2018 và Croatia tiếp tục khiến họ dừng bước năm 2022. Khi một điều lặp lại suốt hai mươi năm, nó không còn là sự trùng hợp nữa.
Tây Ban Nha từng thống trị thế giới bằng tiki-taka. Đức vô địch năm 2014 nhờ hệ thống đào tạo kéo dài hơn một thập kỷ. Pháp xây dựng thành công một thế hệ cầu thủ sở hữu tốc độ, thể lực và chiều sâu hiếm có. Trong khi đó, phần lớn những tài năng Nam Mỹ xuất sắc nhất lại trưởng thành trong môi trường bóng đá châu Âu, điều vô hình trung càng làm gia tăng khoảng cách giữa hai lục địa.
Vì thế, mỗi khi ai đó nói rằng lịch sử đang đứng về phía Nam Mỹ vì World Cup diễn ra ở Bắc Mỹ, tôi luôn muốn hỏi lại rằng chúng ta đang nói về lịch sử nào. Ba kỳ World Cup từ năm 1970 đến 1994, hay xu hướng kéo dài suốt hai thập kỷ gần đây?
Những tín hiệu mới từ phía Nam Mỹ
Điều khiến tôi tò mò nhất trước World Cup 2026 không phải Brazil hay Argentina, mà là những đội tuyển ít được nhắc tới hơn.
Paraguay trở lại World Cup lần đầu tiên kể từ năm 2010 dưới sự dẫn dắt của Gustavo Alfaro. Điều đặc biệt là Alfaro tiếp quản đội tuyển trong bối cảnh gần như không ai còn đặt niềm tin vào họ. Paraguay từng loay hoay suốt nhiều năm ở vòng loại, nhưng rồi bất ngờ đánh bại cả Brazil lẫn Argentina trên hành trình giành vé đến Bắc Mỹ.
Ecuador cũng mang đến một câu chuyện rất đáng chú ý. Họ chỉ thua hai trận trong suốt 18 vòng đấu vòng loại CONMEBOL và chỉ để thủng lưới 5 bàn, thành tích phòng ngự tốt nhất khu vực. Những cái tên như Willian Pacho hay Piero Hincapié đang đại diện cho một thế hệ cầu thủ Ecuador trưởng thành, bản lĩnh và giàu kinh nghiệm hơn nhiều so với hình ảnh quen thuộc trước đây.
Điều tôi thích ở Paraguay hay Ecuador là họ không sống dựa trên những huyền thoại quá khứ. Họ không cần lịch sử World Cup tại Bắc Mỹ để tiếp thêm động lực. Họ đến giải đấu này vì đơn giản họ đã làm tốt công việc của mình trong suốt ba năm qua.
Và năm nay thì sao?
Brazil bước vào World Cup 2026 với Carlo Ancelotti trên băng ghế huấn luyện. Argentina vẫn mang theo phần lớn bộ khung vô địch thế giới năm 2022, dù Lionel Messi đã bước sang tuổi 39 trong thời gian giải đấu diễn ra. Nam Mỹ chắc chắn có lý do để hy vọng, đặc biệt khi những ký ức về 1970, 1986 và 1994 vẫn còn đó.
Nhưng châu Âu cũng không hề đứng yên. Tây Ban Nha đang sở hữu thế hệ cầu thủ trẻ có lẽ đáng xem nhất thế giới với Lamine Yamal, Pedri và Nico Williams. Pháp mang tới giải đấu đội hình trị giá hơn 1,5 tỷ euro cùng Kylian Mbappé ở đỉnh cao sự nghiệp. Đức cuối cùng cũng có Florian Wirtz và Jamal Musiala cùng xuất hiện trong một kỳ World Cup.
Thành thật mà nói, tôi không nghĩ World Cup 2026 sẽ được quyết định bởi địa điểm tổ chức hay những thống kê từ nửa thế kỷ trước. Nó sẽ được quyết định bởi việc liệu Nam Mỹ có thực sự bước vào một chu kỳ hưng thịnh mới hay không, và liệu châu Âu có tiếp tục duy trì vị thế thống trị đã xây dựng suốt hai thập kỷ qua hay không.
Con số 3/3 ở Bắc Mỹ là một chi tiết rất thú vị của lịch sử. Nhưng lịch sử chỉ trở nên có ý nghĩa khi một thế hệ mới đủ sức viết tiếp nó. World Cup 2026 có lẽ sẽ trả lời rõ ràng hơn bất kỳ cuộc tranh luận nào rằng đó là một quy luật, hay chỉ đơn giản là ba câu chuyện tuyệt vời từng xảy ra trên cùng một mảnh đất.