Tôi đến với Formula 1 không phải vì yêu xe
Thật ra tôi không phải kiểu người lớn lên cùng những tạp chí ô tô hay thuộc lòng thông số động cơ từ nhỏ. Hồi còn sinh viên, xe đối với tôi đơn giản là phương tiện để đi học, đi làm thêm rồi về phòng trọ. Tôi phân biệt được xe đẹp và xe xấu, nhưng nếu ai hỏi về công suất hay mô-men xoắn thì gần như chịu chết.
Mọi thứ thay đổi khi một người bạn rủ tôi xem thử một chặng Formula 1. Thành thật mà nói, lần đầu tiên tôi thấy khá chán. Hai mươi chiếc xe chạy vòng quanh một đường đua trong gần hai tiếng đồng hồ nghe chẳng có gì hấp dẫn cả. Tôi không hiểu vì sao hàng triệu người trên thế giới có thể ngồi xem thứ đó mỗi tuần.
Nhưng rồi tôi bắt đầu xem thêm một vài chặng nữa. Sau đó là những video hậu trường. Rồi những cuộc phỏng vấn kỹ sư. Rồi những câu chuyện về các đội đua. Không biết từ lúc nào, tôi nhận ra mình không còn xem F1 vì cuộc đua nữa. Tôi xem vì những con người đứng phía sau cuộc đua.
Đàn ông không thực sự yêu máy móc, họ yêu sự tinh chỉnh
Có một điều tôi nhận ra khi bước sang tuổi ngoài ba mươi. Rất nhiều người đàn ông không thật sự mê chiếc xe, chiếc đồng hồ hay bộ bàn phím cơ như người ngoài vẫn nghĩ. Thứ họ yêu là cảm giác tối ưu hóa một thứ gì đó cho đến khi nó hoạt động tốt nhất có thể.
Formula 1 là phiên bản cực đoan nhất của điều đó.
Trong thế giới F1, người ta có thể dành hàng tháng trời chỉ để cải thiện vài phần nghìn giây trên một vòng chạy. Một thay đổi nhỏ ở cánh gió trước có thể được nghiên cứu bởi hàng chục kỹ sư. Một chi tiết tưởng chừng không đáng kể trên thân xe có thể tiêu tốn hàng triệu USD để phát triển.
Đối với nhiều người, điều đó nghe thật điên rồ. Nhưng đối với rất nhiều đàn ông, đó lại là thứ cực kỳ hấp dẫn.
Bởi sâu bên trong, chúng tôi luôn bị thu hút bởi ý tưởng rằng mọi thứ đều có thể tốt hơn một chút nữa. Không hoàn hảo hôm nay không có nghĩa là không thể hoàn hảo hơn vào ngày mai. Chính suy nghĩ đó khiến người ta có thể ngồi hàng giờ tinh chỉnh góc đặt màn hình làm việc, sắp xếp lại góc desk setup hay tìm một chiếc ghế công thái học phù hợp hơn.
F1 đơn giản chỉ là phiên bản đắt tiền nhất của bản năng đó.
Điều hấp dẫn nhất ở Formula 1 không nằm trên đường đua
Khi mới xem F1, tôi luôn nghĩ các tay đua mới là nhân vật chính. Nhưng càng theo dõi lâu, tôi càng bị cuốn hút bởi những người gần như không xuất hiện trên màn hình.
Đó là những kỹ sư thức trắng đêm trong garage. Đó là những người phân tích dữ liệu ngồi trước hàng chục màn hình máy tính. Đó là những chuyên gia khí động học dành nhiều năm nghiên cứu luồng không khí chạy quanh thân xe.
Có lần tôi xem một bộ phim tài liệu về Formula 1 và bất ngờ nhận ra mình đồng cảm với các kỹ sư nhiều hơn với các tay đua.
Bởi công việc của họ giống công việc của rất nhiều người đàn ông bình thường ngoài kia. Không ai biết tên họ. Không ai vỗ tay khi họ làm đúng. Không ai đăng ảnh họ lên trang nhất. Nhưng nếu họ mắc sai lầm, cả hệ thống sẽ lập tức gặp vấn đề.
Khi làm văn phòng đủ lâu, tôi hiểu cảm giác đó rất rõ. Có những ngày mình làm đúng hàng trăm việc nhưng chẳng ai để ý. Chỉ cần một lỗi nhỏ xuất hiện, mọi người sẽ nhớ ngay.
Có lẽ vì thế mà tôi thấy mình trong những người kỹ sư Formula 1 nhiều hơn mình tưởng.
Máy móc cho đàn ông cảm giác kiểm soát mà cuộc sống không cho
Tôi nghĩ đây mới là lý do thật sự.
Cuộc sống của người trưởng thành càng lúc càng có nhiều thứ ngoài tầm kiểm soát. Công việc có thể thay đổi. Kinh tế có thể biến động. Sức khỏe có thể không còn như trước. Những người mình yêu thương có thể rời đi bất cứ lúc nào.
Khi bước qua tuổi bốn mươi, tôi bắt đầu hiểu rằng phần lớn những điều quan trọng nhất trong cuộc đời đều không thể điều khiển hoàn toàn.
Nhưng máy móc thì khác.
Một động cơ hoạt động theo quy luật.
Một chiếc xe phản hồi theo vật lý.
Một hệ thống vận hành theo logic.
Bạn đầu tư công sức thì sẽ thấy kết quả. Bạn cải thiện một chi tiết thì hiệu suất sẽ thay đổi. Bạn sửa lỗi đúng chỗ thì vấn đề được giải quyết.
Trong một thế giới ngày càng hỗn loạn, máy móc mang lại cảm giác trật tự mà nhiều người đàn ông vô thức tìm kiếm.
Có lẽ vì vậy mà sau một ngày làm việc đầy áp lực, rất nhiều người thích ngồi hàng giờ xem video về xe cộ, đồng hồ, máy ảnh hay Formula 1. Không phải vì họ cần mua thêm thứ gì. Họ chỉ đang tìm một thế giới mà nguyên nhân và kết quả vẫn còn tồn tại rõ ràng.
Formula 1 thực chất là câu chuyện về những người đàn ông theo đuổi sự hoàn hảo
Nếu phải mô tả F1 bằng một câu, tôi sẽ không gọi đó là môn thể thao tốc độ.
Tôi sẽ gọi đó là cuộc thi của những con người không bao giờ hài lòng với hiện tại.
Lewis Hamilton luôn muốn nhanh hơn.
Max Verstappen luôn muốn thắng nhiều hơn.
Adrian Newey luôn muốn thiết kế tốt hơn.
Các kỹ sư luôn muốn chiếc xe tối ưu hơn.
Ngay cả khi đã đứng trên đỉnh thế giới, họ vẫn tiếp tục tìm cách cải thiện thêm một chút nữa.
Có thể đó là điều khiến rất nhiều đàn ông bị cuốn hút.
Bởi dù làm lập trình viên, nhân viên văn phòng, kỹ sư xây dựng hay chủ doanh nghiệp nhỏ, rất nhiều người trong chúng ta cũng đang sống như vậy. Chúng ta không thức dậy mỗi sáng với tham vọng vô địch thế giới. Nhưng chúng ta vẫn cố gắng làm mọi thứ tốt hơn hôm qua một chút.
Và khi nhìn những con người trong Formula 1 theo đuổi sự hoàn hảo đến mức cực đoan, chúng ta nhìn thấy một phần nào đó của chính mình.
Cuối cùng, F1 không dạy tôi về xe
Điều kỳ lạ nhất là sau nhiều năm xem Formula 1, thứ tôi học được lại không liên quan nhiều đến động cơ, lốp xe hay khí động học.
Điều tôi học được là con người có thể dành cả đời để theo đuổi một thứ mà biết trước mình sẽ không bao giờ đạt đến mức hoàn hảo tuyệt đối. Và bằng cách nào đó, chính hành trình đó mới là phần đáng giá nhất.
Có lẽ đó cũng là lý do khiến đàn ông thích máy móc đến vậy.
Không phải vì tiếng động cơ.
Không phải vì tốc độ.
Không phải vì công nghệ.
Mà bởi trong những bánh răng, động cơ, những chiếc xe và những đường đua, họ nhìn thấy một ý tưởng rất đẹp về cuộc sống: rằng luôn có thể làm tốt hơn hôm qua một chút, dù chẳng ai bắt buộc mình phải làm vậy.
Và đôi khi, chỉ riêng điều đó thôi cũng đủ để một người đàn ông thức đến hai giờ sáng xem một cuộc đua Formula 1 diễn ra ở bên kia bán cầu.