Đội vô địch World Cup 2026 sẽ nhận 50 triệu USD tiền thưởng từ FIFA. Đó là số tiền lớn nhất trong lịch sử giải đấu, cao hơn 8 triệu so với khoản Argentina nhận năm 2022. Các tiêu đề báo sẽ viết về con số đó như một cột mốc kỳ lạ.
Cùng lúc đó, FIFA dự kiến thu về 13 tỷ USD trong chu kỳ bốn năm 2023-2026 — tăng 72% so với chu kỳ trước. Tổng thưởng cho tất cả 48 đội tham dự, từ vô địch đến bị loại vòng bảng, là 655 triệu USD.
Tức là toàn bộ tiền thưởng cho 48 đội tuyển chiếm khoảng 5% tổng doanh thu mà World Cup tạo ra.
Tôi ngồi với con số đó một lúc và nhận ra rằng nó không đáng ngạc nhiên — nhưng hiểu rõ nó lại nói lên thứ gì đó quan trọng về giải đấu mà tôi đã xem suốt ba mươi năm qua.
Nguồn thu lớn nhất của FIFA trong chu kỳ này không phải vé vào sân. Người ta hay nghĩ về những khán đài chật kín như thứ tạo ra doanh thu — thực ra đó chỉ là hình ảnh. Bản quyền phát sóng mới là cỗ máy thật: riêng cho WC 2026, FIFA thu ~$3,9 tỷ từ các đài truyền hình và nền tảng số trên toàn thế giới, theo ước tính của Ampere Analysis. Tài trợ và marketing toàn chu kỳ thêm $2,69 tỷ nữa. Ticketing và hospitality cho 104 trận đấu tại 16 thành phố ước đạt $3 tỷ.
Cộng lại, phần lớn $13 tỷ đó đến từ quyền tiếp cận — quyền tiếp cận hình ảnh, tiếp cận khán giả, tiếp cận những giây quảng cáo trong 90 phút mà hàng tỷ người đang theo dõi. World Cup là sự kiện tập trung sự chú ý của nhân loại theo cách không có sản phẩm tiếp thị nào khác làm được, và FIFA sở hữu cái sự kiện đó.
Đây không phải phát hiện mới. Nhưng quy mô của nó năm 2026 là khác.
Chu kỳ 2019-2022, FIFA thu $7,57 tỷ — và đó đã là kỷ lục lúc bấy giờ. $13 tỷ là tăng 72% chỉ sau một chu kỳ. Phần tăng trưởng đó đến từ đâu? Một phần từ việc mở rộng lên 48 đội và 104 trận — nhiều nội dung hơn, nhiều thị trường hơn, nhiều giây phát sóng hơn để bán. Một phần từ US market: quyền phát sóng tại Mỹ tăng 94% so với 2022. Khi World Cup chuyển sang Bắc Mỹ, nó bước vào thị trường quảng cáo lớn nhất hành tinh.
Còn các cầu thủ thì sao? Chính xác là FIFA không thưởng trực tiếp cho từng cầu thủ — tiền thưởng chảy về các liên đoàn quốc gia, và liên đoàn quyết định chia như thế nào. Đội bị loại vòng bảng nhận $12,5 triệu tổng (bao gồm $2,5 triệu phí chuẩn bị). Đội vô địch nhận $50 triệu.
Nhưng giá trị thật của World Cup với cầu thủ không nằm ở tiền thưởng đó. Nó nằm ở những gì xảy ra phía sau: giá trị chuyển nhượng tăng sau một kỳ World Cup tốt, hợp đồng quảng cáo xuất hiện, thương hiệu cá nhân được định giá lại trước hàng tỷ khán giả mà không CLB nào có thể cung cấp. James Rodriguez từ Monaco về Real Madrid với giá €80 triệu ngay sau World Cup 2014 là ví dụ rõ nhất — sáu bàn thắng, một Golden Boot, rồi một thương vụ trị giá $107 triệu USD. FIFA không trả khoản đó, nhưng FIFA tạo ra sân khấu mà không có nó khoản đó không tồn tại.
Các CLB cũng không đứng ngoài. FIFA có Club Benefits Programme với $355 triệu cho chu kỳ này — các đội bóng nhả cầu thủ cho World Cup được đền bù theo số ngày cầu thủ tham dự. Real Madrid hay Manchester City với đội ngũ tuyển thủ đông có thể nhận hàng chục triệu USD từ khoản đó mà không cần cầu thủ ghi bàn nào.
Tôi không nghĩ cấu trúc phân phối tiền của World Cup là bất công. Đây là sản phẩm của nhiều thập kỷ FIFA xây dựng một giải đấu có sức mạnh thương mại không thứ gì sánh được — và để làm được điều đó, họ phải nắm giữ quyền sở hữu trí tuệ, quyền phát sóng, quyền đặt tên tài trợ, quyền quyết định thể thức và lịch thi đấu. Mọi đồng tiền đó đến từ việc kiểm soát những quyền đó một cách nhất quán suốt nhiều thập kỷ.
Điều thú vị hơn, với tôi, là câu hỏi về phía người xem.
Khi tôi bỏ tiền mua gói xem World Cup 2026 trên một nền tảng phát sóng, tôi đang trả cho quyền tiếp cận sản phẩm mà FIFA sở hữu — không phải cho các cầu thủ, không phải cho các đội tuyển, mà cho tổ chức đã biến bóng đá thành một thứ có giá trị $13 tỷ một chu kỳ. Các cầu thủ và đội tuyển là lý do tôi muốn xem. Nhưng FIFA là bên tôi thực sự đang mua hàng.
Hai mươi năm trước, tôi không nghĩ về điều đó khi ngồi xem World Cup. Bây giờ thì có.
Không chắc đó là thứ làm tôi xem hay hơn hay dở hơn.