Tại sao chúng ta luôn yêu những đội bóng yếu thế?
Có một điều rất kỳ lạ trong bóng đá mà tôi nhận ra từ lâu nhưng chưa bao giờ thật sự giải thích được. Khi giải đấu bắt đầu, phần lớn chúng ta đều nói rằng muốn xem những đội mạnh nhất vô địch. Chúng ta muốn thấy thứ bóng đá đẹp nhất, những cầu thủ giỏi nhất và những trận đấu đỉnh cao nhất. Thế nhưng cứ mỗi lần xuất hiện một đội bóng nhỏ bé nào đó làm được điều không ai nghĩ họ có thể làm, gần như cả thế giới lại lập tức đứng về phía họ.
Chúng ta từng cổ vũ Cameroon năm 1990, Senegal năm 2002, Costa Rica năm 2014 và Morocco năm 2022. Chúng ta không sinh ra ở những quốc gia đó, không nói ngôn ngữ của họ và thậm chí nhiều người còn không biết nhiều về lịch sử của họ. Vậy mà khi họ bước ra sân đối đầu với những gã khổng lồ của bóng đá thế giới, hàng triệu người bỗng nhiên trở thành người hâm mộ của họ chỉ trong một đêm.
Điều đó không xảy ra ngẫu nhiên.
Chúng ta không thật sự giống những nhà vô địch
Nếu thành thật với bản thân, phần lớn chúng ta không sống cuộc đời của những nhà vô địch.
Chúng ta không phải Messi. Chúng ta không phải Ronaldo. Chúng ta không thức dậy mỗi sáng với hàng trăm triệu đô la trong tài khoản ngân hàng hay hàng chục triệu người theo dõi trên mạng xã hội. Cuộc sống của đa số con người gần với hình ảnh của những đội bóng nhỏ hơn nhiều: phải cố gắng nhiều hơn người khác, phải đối mặt với những bất lợi mà mình không lựa chọn và thường xuyên bước vào những trận đấu mà không ai tin mình có thể chiến thắng.
Có lẽ đó là lý do mỗi khi một đội bóng nhỏ đánh bại một cường quốc bóng đá, cảm xúc mà người hâm mộ nhận được lớn hơn nhiều so với một chiến thắng bình thường. Đó không chỉ là một kết quả trên sân cỏ. Nó giống như một lời nhắc nhở rằng những điều tưởng như bất khả thi đôi khi vẫn có thể xảy ra.
Trong khoảnh khắc đó, chiến thắng của họ trở thành chiến thắng của tất cả những người từng bị đánh giá thấp.
World Cup được xây dựng bằng những câu chuyện như thế
Nếu nhìn lại lịch sử World Cup, những ký ức sống lâu nhất thường không phải lúc nào cũng thuộc về nhà vô địch.
Mọi người nhớ rất rõ Cameroon năm 1990 dù họ không vô địch. Đội bóng châu Phi ấy bước vào giải đấu với tư cách kẻ ngoài cuộc hoàn toàn và ngay trận mở màn đã đánh bại Argentina của Maradona. Họ đi tới tận tứ kết và trở thành đội châu Phi đầu tiên trong lịch sử làm được điều đó. Hơn ba mươi năm đã trôi qua, người ta vẫn kể về Roger Milla nhảy múa bên cột cờ góc như thể chuyện đó vừa xảy ra tuần trước.
Senegal năm 2002 cũng vậy. Họ đánh bại đương kim vô địch Pháp ngay trận khai mạc và tiến thẳng vào tứ kết. Costa Rica năm 2014 vượt qua bảng tử thần có Anh, Italy và Uruguay để vào tứ kết. Morocco năm 2022 trở thành đội châu Phi đầu tiên vào bán kết World Cup và khiến cả thế giới Hồi giáo cùng hàng triệu người trung lập đứng về phía họ.
Không đội nào trong số đó nâng cúp vàng. Nhưng tất cả đều được nhớ đến.
Người hâm mộ yêu cảm xúc nhiều hơn sự hoàn hảo
Một trong những điều thú vị nhất của thể thao là con người thường bị thu hút bởi cảm xúc hơn là sự hoàn hảo.
Khi một đội bóng lớn thắng, chúng ta thường gật đầu và nói rằng điều đó hợp lý. Họ có đội hình mạnh hơn, ngân sách lớn hơn và nhiều ngôi sao hơn. Kết quả đó phù hợp với logic. Nhưng khi một đội bóng nhỏ làm điều ngược lại, logic bị phá vỡ. Và chính khoảnh khắc đó tạo nên cảm xúc.
Bóng đá hiện đại ngày càng đầy rẫy dữ liệu, thuật toán và mô hình dự đoán. Người ta có thể tính xác suất chiến thắng trước trận đấu xuống từng phần trăm. Thế nhưng điều khiến hàng tỷ người vẫn ngồi xem World Cup không phải vì những con số đó đúng. Họ xem vì đôi khi những con số đó sai.
Một cú sút ở phút 90 có thể xóa sạch mọi dự đoán trước đó.
Chúng ta cần tin rằng phép màu vẫn tồn tại
Có lẽ lý do sâu xa nhất nằm ở chỗ con người luôn cần những câu chuyện về hy vọng.
Thế giới ngoài kia không phải lúc nào cũng công bằng. Người giỏi hơn thường thắng. Người giàu hơn thường có nhiều cơ hội hơn. Những tổ chức lớn thường có nhiều quyền lực hơn những cá nhân nhỏ bé. Chúng ta biết điều đó mỗi ngày.
Nhưng thể thao đôi khi tạo ra những ngoại lệ hiếm hoi.
Khi Leicester City vô địch Premier League năm 2016 với tỷ lệ cược 5.000 ăn 1, người ta không chỉ nói về bóng đá. Họ nói về niềm tin. Họ nói về khả năng những điều không tưởng vẫn có thể xảy ra. Câu chuyện ấy lan xa hơn rất nhiều so với những người thực sự xem bóng đá.
Các đội bóng yếu thế tại World Cup mang lại cảm giác tương tự. Họ khiến chúng ta tin rằng cuộc đời đôi khi vẫn còn chỗ cho những điều bất ngờ.
World Cup 2026 rồi cũng sẽ có một câu chuyện như thế
Tôi không biết đội bóng nào sẽ trở thành hiện tượng của World Cup 2026.
Có thể đó là Ecuador với thế hệ cầu thủ trẻ đầy tiềm năng. Có thể là Paraguay đang hồi sinh dưới bàn tay của Gustavo Alfaro. Biết đâu lại là Canada, Morocco hay một đội bóng mà hôm nay chẳng ai nhắc đến.
Nhưng nếu lịch sử dạy cho chúng ta điều gì, thì đó là World Cup luôn sản sinh ra ít nhất một câu chuyện như vậy.
Và khi đội bóng đó xuất hiện, hàng triệu người sẽ lại làm điều họ vẫn luôn làm suốt nhiều thập kỷ qua: tạm quên đi những siêu sao, những ứng viên vô địch và những bảng xếp hạng giá trị đội hình để đứng về phía những kẻ bị đánh giá thấp nhất.
Bởi vì trong sâu thẳm, chúng ta không chỉ xem họ chơi bóng.
Chúng ta nhìn thấy một phần của chính mình trong hành trình đó.