World Cup từng là một giấc mơ rất nhỏ
Khi nhắc đến World Cup ngày nay, chúng ta thường nghĩ đến những sân vận động hiện đại chứa hàng chục nghìn khán giả, những hợp đồng truyền hình trị giá hàng tỷ USD và hàng tỷ người theo dõi cùng một sự kiện trên khắp hành tinh. World Cup 2026 thậm chí còn được tổ chức tại ba quốc gia khác nhau với 48 đội tuyển tham dự, trở thành giải đấu có quy mô lớn nhất trong lịch sử bóng đá. Thế nhưng rất ít người biết rằng tất cả những điều khổng lồ ấy lại bắt đầu từ một giải đấu nhỏ bé đến mức nếu đặt cạnh World Cup hiện đại, nó giống một cuộc phiêu lưu của những người yêu bóng đá hơn là một sự kiện thể thao toàn cầu. Năm 1930, khi FIFA quyết định tổ chức World Cup đầu tiên tại Uruguay, không ai có thể hình dung rằng gần một thế kỷ sau giải đấu ấy sẽ trở thành một phần ký ức chung của hàng tỷ con người trên thế giới.
Điều khiến tôi luôn thích khi đọc lại câu chuyện về World Cup 1930 là cảm giác mọi thứ khi đó đều rất nguyên bản. Không có mạng xã hội, không có truyền hình trực tiếp, không có những chiến dịch quảng bá rầm rộ kéo dài nhiều tháng trời. Chỉ có một ý tưởng khá táo bạo vào thời điểm ấy: tập hợp những đội tuyển quốc gia mạnh nhất để tìm ra nhà vô địch thế giới đầu tiên trong lịch sử bóng đá.
Vì sao Uruguay được chọn?
Ngày nay, việc giành quyền đăng cai World Cup là cuộc cạnh tranh khốc liệt kéo dài nhiều năm giữa các quốc gia. Nhưng vào năm 1930, câu chuyện đơn giản hơn rất nhiều. FIFA quyết định trao quyền tổ chức cho Uruguay, quốc gia vừa giành hai huy chương vàng bóng đá Olympic liên tiếp vào các năm 1924 và 1928. Bên cạnh đó, năm 1930 cũng đánh dấu cột mốc 100 năm ngày độc lập của Uruguay nên chính phủ nước này sẵn sàng chi một khoản ngân sách rất lớn để tổ chức giải đấu.
Tuy nhiên, quyết định ấy lại tạo ra một vấn đề không nhỏ. Uruguay nằm ở Nam Mỹ, cách rất xa châu Âu. Nếu ngày nay khoảng cách đó chỉ là một chuyến bay kéo dài hơn mười tiếng đồng hồ thì vào năm 1930, việc di chuyển xuyên Đại Tây Dương là hành trình kéo dài nhiều tuần trên biển. Điều đó khiến nhiều liên đoàn bóng đá châu Âu cảm thấy e ngại. Không phải họ không muốn tham dự World Cup, mà bởi việc nghỉ thi đấu quá lâu, rời xa công việc thường ngày và chấp nhận chuyến đi kéo dài gần một tháng là điều rất khó thực hiện vào thời điểm đó.
Một chi tiết thú vị khác là đội tuyển Anh hoàn toàn vắng mặt ở World Cup đầu tiên. Điều này nghe có vẻ khó tin bởi Anh luôn được xem là quê hương của bóng đá hiện đại, nhưng thực tế họ thậm chí còn không phải thành viên FIFA vào thời điểm ấy. Liên đoàn bóng đá Anh rút khỏi FIFA năm 1928 vì những tranh cãi liên quan đến việc trả thù lao cho cầu thủ nghiệp dư và chỉ quay trở lại tổ chức này vào năm 1946. Điều đó đồng nghĩa với việc giải đấu lớn nhất lịch sử bóng đá được khai sinh mà không có sự hiện diện của quốc gia tạo ra môn thể thao này.
Chỉ có 13 đội tuyển tham dự
Nếu đặt cạnh World Cup 2026 với 48 đội tuyển góp mặt thì con số 13 của World Cup 1930 nghe gần như không tưởng. Giải đấu đầu tiên trong lịch sử không hề có vòng loại. FIFA phải gửi thư mời trực tiếp đến các quốc gia với hy vọng họ đồng ý tham gia. Cuối cùng chỉ có 13 đội xuất hiện tại Uruguay, bao gồm Uruguay, Argentina, Brazil, Chile, Paraguay, Peru, Bolivia, Mỹ, Mexico, Pháp, Bỉ, Romania và Nam Tư.
Khi nhìn lại danh sách ấy, tôi luôn cảm thấy có điều gì đó rất đặc biệt. Những cầu thủ xuất hiện trên sân năm ấy không hề biết rằng họ đang góp phần viết nên chương đầu tiên của giải đấu sẽ trở thành sự kiện thể thao được theo dõi nhiều nhất hành tinh. Đối với họ, đó đơn giản chỉ là cơ hội đại diện đất nước mình tham dự một giải đấu mới mẻ chưa ai biết sẽ tồn tại được bao lâu.
Hành trình đến World Cup giống một cuộc thám hiểm
Một trong những điều khiến World Cup 1930 trở nên hấp dẫn là cách các đội tuyển đến với giải đấu. Ngày nay, các đội bóng di chuyển bằng chuyên cơ riêng, ở khách sạn năm sao và có cả một đội ngũ hậu cần đi kèm. Nhưng vào năm 1930, mọi thứ hoàn toàn khác.
Đội tuyển Pháp, Bỉ và Romania cùng lên con tàu Conte Verde để vượt Đại Tây Dương. Trên hành trình ấy, con tàu tiếp tục đón thêm các thành viên của Brazil và Nam Tư trước khi cập bến Nam Mỹ. Điều thú vị là trên tàu không chỉ có cầu thủ và quan chức FIFA mà còn có cả chiếc cúp vô địch World Cup đầu tiên trong lịch sử. Khi đọc đến chi tiết này, tôi luôn có cảm giác như đang theo dõi một bộ phim phiêu lưu hơn là một giải đấu bóng đá. Những con người ấy không đơn thuần đi dự World Cup, họ đang bước vào một hành trình mà không ai biết phía trước sẽ diễn ra điều gì.
Câu chuyện kỳ lạ của Romania
Nếu phải chọn một chi tiết đặc biệt nhất ở World Cup 1930, tôi luôn dành sự chú ý cho Romania. Trong khi nhiều đội tuyển châu Âu từ chối tham dự vì lo ngại các cầu thủ sẽ mất việc sau khi nghỉ quá lâu, Vua Carol II của Romania lại quyết tâm đưa đội tuyển quốc gia tới Uruguay bằng mọi giá.
Nhà vua không chỉ tham gia vào quá trình lựa chọn đội hình mà còn trực tiếp đàm phán với các doanh nghiệp và nhà tuyển dụng để bảo đảm rằng các cầu thủ vẫn giữ được công việc sau khi trở về từ World Cup. Ngày nay, khi nhìn vào những siêu sao kiếm hàng chục triệu USD mỗi năm, thật khó tưởng tượng rằng từng có thời điểm cầu thủ phải lo mất việc chỉ vì tham dự World Cup. Nhưng chính những câu chuyện như vậy khiến giải đấu đầu tiên mang màu sắc rất khác biệt, rất đời thường và rất con người.
Trận chung kết đầu tiên của lịch sử
Ngày 30 tháng 7 năm 1930, trận chung kết World Cup đầu tiên diễn ra giữa Uruguay và Argentina. Đây vốn đã là hai đối thủ truyền kiếp của bóng đá Nam Mỹ nên bầu không khí trước trận đấu vô cùng căng thẳng. Hơn 68.000 khán giả chen kín sân Estadio Centenario tại Montevideo, tạo nên một trong những ngày trọng đại nhất lịch sử thể thao Uruguay.
Argentina dẫn trước 2-1 sau hiệp một và khiến nhiều người nghĩ rằng họ sẽ trở thành nhà vô địch thế giới đầu tiên. Thế nhưng trong hiệp hai, Uruguay ghi liên tiếp ba bàn thắng để lội ngược dòng giành chiến thắng 4-2. Khi tiếng còi mãn cuộc vang lên, cả Montevideo gần như phát điên trong niềm vui chiến thắng. Người dân tràn xuống đường ăn mừng suốt nhiều giờ liền, còn các cầu thủ Uruguay trở thành những người đầu tiên nâng cao chiếc cúp vàng World Cup.
Không ai biết mình đang tạo ra lịch sử
Điều tôi luôn nghĩ đến mỗi khi đọc về World Cup 1930 là có lẽ không ai trong số những người có mặt ngày hôm đó hiểu được tầm vóc của những gì họ đang làm. Các cầu thủ Uruguay chắc chắn rất hạnh phúc khi trở thành nhà vô địch thế giới đầu tiên, nhưng họ không thể biết rằng gần 100 năm sau, hàng tỷ người vẫn sẽ nhắc đến chiến tích ấy. Những khán giả ngồi trên khán đài Estadio Centenario cũng không thể hình dung rằng giải đấu nhỏ bé họ đang chứng kiến sẽ trở thành một phần ký ức tuổi thơ, tuổi trẻ và cả cuộc đời của nhiều thế hệ trên khắp thế giới.
Từ 13 đội tuyển đến 48 đội tuyển. Từ những chuyến tàu kéo dài hàng tuần đến những chuyến bay xuyên lục địa chỉ trong vài giờ. Từ vài chục nghìn khán giả trên sân đến hàng tỷ người theo dõi qua màn hình. World Cup đã thay đổi rất nhiều kể từ mùa hè năm 1930 ấy. Nhưng nếu phải chọn một kỳ World Cup đặc biệt nhất trong lịch sử, tôi luôn nghĩ đó phải là giải đấu đầu tiên tại Uruguay. Bởi nếu không có những con người dám bước lên con tàu Conte Verde gần một thế kỷ trước, có lẽ chúng ta sẽ không bao giờ có những đêm thức trắng vì bóng đá như ngày hôm nay.