Có một sự thật mà càng lớn tuổi tôi càng nhận ra
Tôi bắt đầu xem bóng đá từ cuối những năm 1990, thời mà muốn xem một trận đấu lớn phải chờ truyền hình phát sóng, internet còn là thứ gì đó rất xa xỉ và khái niệm xem highlight trên điện thoại gần như không tồn tại. Hơn hai mươi năm trôi qua, tôi đã chứng kiến không biết bao nhiêu kỳ World Cup đến rồi đi, từ những đêm thức trắng xem Ronaldo “béo”, Zidane, Ronaldinho cho đến thời đại của Messi và Cristiano Ronaldo.
Và có một điều thú vị là World Cup nào cũng giống nhau ở một điểm. Chỉ cần giải đấu bắt đầu, cả đất nước bỗng nhiên biến thành một sân vận động khổng lồ. Những người bình thường vốn không bao giờ nói chuyện về bóng đá bỗng nhiên bắt đầu tranh luận về đội hình tuyển Anh. Những người không thể kể tên nổi ba cầu thủ đang đá cho Barcelona hay Real Madrid lại có thể ngồi hàng giờ để dự đoán đội nào sẽ vô địch World Cup. Các quán cà phê mở xuyên đêm. Những cuộc nhậu kéo dài đến sáng. Các nhóm chat công ty đột nhiên nói về tỷ số nhiều hơn công việc.
Mỗi lần nhìn cảnh đó, tôi đều cảm thấy vừa quen vừa lạ. Quen vì nó đã lặp lại suốt nhiều thập kỷ. Lạ vì tôi luôn tự hỏi liệu tất cả những con người ấy thực sự yêu bóng đá, hay họ đang yêu một thứ khác lớn hơn bóng đá rất nhiều.
Có lẽ chúng ta yêu cảm giác được thuộc về một điều gì đó
Ngày còn trẻ, tôi từng rất khó chịu với những người chỉ xem bóng đá khi World Cup diễn ra. Trong đầu tôi lúc đó, fan bóng đá phải là những người thức khuya xem Champions League mỗi tuần, phải biết đội hình của các câu lạc bộ lớn, phải theo dõi chuyển nhượng mùa hè và có thể tranh luận hàng giờ về chiến thuật.
Tôi từng nghĩ những người bốn năm mới xem bóng đá một lần không phải fan bóng đá thật sự.
Nhưng rồi thời gian khiến tôi thay đổi suy nghĩ.
Bởi càng trưởng thành, tôi càng nhận ra phần hấp dẫn nhất của World Cup chưa chắc nằm ở sân cỏ. Điều hấp dẫn nhất đôi khi nằm ở cảm giác hàng triệu con người cùng sống trong một cảm xúc giống nhau. Một bàn thắng ở phút 90 có thể khiến cả khu phố cùng hét lên. Một pha cứu thua có thể làm hàng triệu người cùng ôm đầu tiếc nuối. Một trận chung kết có thể biến những người xa lạ ngồi chung quán cà phê thành những người bạn chỉ sau vài tiếng đồng hồ.
Con người vốn là sinh vật thích kết nối. Chúng ta thích cảm giác được hòa vào đám đông, được cùng vui, cùng buồn và cùng trải qua một khoảnh khắc tập thể. World Cup làm được điều đó tốt hơn bất kỳ sự kiện thể thao nào khác trên hành tinh này.
Có lẽ rất nhiều người Việt không yêu bóng đá theo cách của những fan cuồng nhiệt. Nhưng họ yêu cảm giác mà bóng đá mang lại. Và nếu nghĩ kỹ, điều đó cũng hoàn toàn hợp lý.
Chúng ta thường nhớ đêm xem bóng đá hơn là trận bóng đá
Nếu ai đó hỏi tôi về World Cup 2002, điều đầu tiên hiện lên trong đầu tôi không phải tỷ số của một trận đấu nào đó.
Tôi nhớ chiếc tivi cũ trong phòng khách.
Tôi nhớ tiếng quạt máy chạy giữa đêm.
Tôi nhớ cảm giác ngồi cùng cha xem Brazil thi đấu.
Tôi nhớ những tiếng xe máy ngoài đường mỗi khi đội nào đó ghi bàn.
Tôi nhớ không khí nhiều hơn là kết quả.
Tôi tin rất nhiều người cũng như vậy. Sau vài năm, phần lớn chúng ta quên mất ai ghi bàn ở phút nào. Nhưng chúng ta vẫn nhớ rất rõ mình xem trận đó cùng ai, ở đâu và cảm xúc khi ấy ra sao. Điều đó cho thấy thứ đọng lại trong ký ức không hẳn là bóng đá. Thứ đọng lại là trải nghiệm.
World Cup giống một cỗ máy tạo ký ức tập thể hơn là một giải đấu thể thao thông thường. Nó xuất hiện đúng bốn năm một lần, đủ lâu để người ta nhớ nhung và đủ hiếm để mỗi lần trở lại đều mang cảm giác đặc biệt.
World Cup ở Việt Nam giống lễ hội hơn là một giải đấu
Nếu từng sống ở Việt Nam qua nhiều kỳ World Cup, anh em sẽ hiểu cảm giác này.
Đó là khi những con đường vốn bình thường bỗng trở nên náo nhiệt hơn. Đó là khi các cửa hàng điện máy bật bóng đá suốt ngày. Đó là khi những cuộc trò chuyện trong văn phòng chuyển từ KPI sang tỷ số. Đó là khi những người vốn chẳng quen biết nhau cũng có thể bắt đầu câu chuyện bằng câu hỏi: “Tối qua xem trận đó chưa?”
Bóng đá lúc ấy không còn đơn thuần là bóng đá.
Nó trở thành một phần của đời sống xã hội.
Nó trở thành lý do để bạn bè tụ tập.
Nó trở thành cái cớ để mọi người ngồi lại với nhau.
Nó trở thành lễ hội.
Và tôi nghĩ đó mới là lý do World Cup luôn có sức hút khủng khiếp đến vậy. Nếu chỉ xét về chuyên môn bóng đá, Champions League có rất nhiều trận đấu hấp dẫn hơn. Premier League kéo dài suốt năm với chất lượng chuyên môn cực cao. Nhưng không giải đấu nào có thể tạo ra bầu không khí xã hội giống World Cup.
Sự thật đau lòng về cách chúng ta yêu bóng đá
Càng suy nghĩ, tôi càng nhận ra có một sự thật hơi buồn.
Rất nhiều người trong chúng ta không thực sự yêu bóng đá.
Chúng ta yêu những cảm xúc mà bóng đá mang lại.
Chúng ta yêu cảm giác chiến thắng.
Chúng ta yêu cảm giác thuộc về đám đông.
Chúng ta yêu những cuộc tranh luận.
Chúng ta yêu những đêm không ngủ.
Chúng ta yêu những ký ức được tạo ra quanh trái bóng.
Và có lẽ chính vì thế mà sau khi World Cup kết thúc, rất nhiều người lại biến mất khỏi thế giới bóng đá thêm bốn năm nữa.
Nhưng càng lớn tuổi, tôi càng thấy điều đó chẳng có gì sai cả.
Bởi tình yêu dành cho bóng đá không nhất thiết phải giống nhau. Có người xem 50 trận mỗi tháng. Có người chỉ xem 7 trận trong một kỳ World Cup. Miễn là trong những khoảnh khắc ấy họ cảm thấy vui vẻ, cảm thấy được kết nối và cảm thấy cuộc sống có thêm một chút màu sắc, thì bóng đá đã hoàn thành nhiệm vụ của mình.
Có lẽ chúng ta không cần phân biệt nữa
Sau hơn hai mươi năm theo dõi bóng đá, tôi không còn quan tâm ai là fan thật, ai là fan phong trào.
Tôi chỉ thấy thú vị khi cứ bốn năm một lần, cả đất nước lại cùng thức khuya vì một quả bóng.
Tôi thấy thú vị khi những người chẳng bao giờ nói chuyện với nhau bỗng nhiên có chung một chủ đề.
Tôi thấy thú vị khi những con người đang phải vật lộn với cơm áo gạo tiền vẫn có thể dành vài tiếng đồng hồ để sống cùng niềm vui hoặc nỗi buồn của một trận đấu cách mình nửa vòng trái đất.
Có thể người Việt không yêu bóng đá theo cách người Anh, người Argentina hay người Brazil yêu bóng đá.
Nhưng chúng ta yêu World Cup theo cách rất riêng.
Một phần là bóng đá.
Một phần là cảm xúc.
Một phần là ký ức.
Và rất nhiều phần còn lại là cảm giác được sống trong một lễ hội mà cả thế giới cùng tham gia.
Có lẽ vì vậy mà cứ mỗi bốn năm, dù cuộc sống có thay đổi đến đâu, tôi vẫn háo hức chờ ngày World Cup trở lại. Không chỉ vì những trận đấu, mà còn vì cảm giác rất khó gọi tên khi biết rằng trong suốt một tháng tới, hàng triệu người sẽ cùng thức khuya, cùng hò hét và cùng sống trong một câu chuyện chung mang tên bóng đá.