Có một thay đổi khá thú vị trong mùa tuyển sinh năm nay mà nhiều người có thể chưa để ý.
Trước đây, sau khi biết điểm thi, học sinh thường mở hàng chục tab trình duyệt để tra điểm chuẩn các năm trước, hỏi ý kiến thầy cô, tham khảo đàn anh đàn chị rồi tự cân nhắc xem nên đặt nguyện vọng thế nào. Bây giờ, ngày càng nhiều bạn chỉ cần mở một chatbot AI và hỏi thẳng: “Với số điểm này, khả năng đỗ ngành mình thích là bao nhiêu?”
AI không thể biết trước tương lai, nhưng nó đang trở thành công cụ hỗ trợ ra quyết định khá đáng chú ý.
Nhiều nền tảng tại Việt Nam đã bắt đầu tích hợp tính năng dự đoán khả năng trúng tuyển đại học dựa trên dữ liệu như điểm thi, điểm ưu tiên, kết quả học tập, chỉ tiêu tuyển sinh và xu hướng điểm chuẩn của các năm trước. Thay vì chỉ trả về một con số khô khan, hệ thống có thể giải thích vì sao một lựa chọn được đánh giá an toàn hay rủi ro và gợi ý thêm những phương án phù hợp.
Điều khiến tôi thấy thú vị là AI đang thay đổi cách học sinh tiếp cận thông tin.
Nếu trước đây việc chọn trường thường dựa vào cảm tính hoặc lời khuyên từ người quen, giờ đây nhiều bạn trẻ bắt đầu đặt câu hỏi theo hướng phân tích dữ liệu hơn: ngành nào có mức cạnh tranh cao, điểm chuẩn biến động ra sao, học phí thế nào, cơ hội việc làm sau tốt nghiệp có ổn định hay không.
AI giống như một trợ lý nghiên cứu hoạt động 24/7.
Tất nhiên, cũng cần nhìn nhận mọi chuyện một cách thực tế. Không có mô hình nào có thể khẳng định chắc chắn bạn sẽ đỗ hay trượt. Điểm chuẩn còn phụ thuộc vào số lượng thí sinh đăng ký, biến động nguyện vọng, phương thức xét tuyển và nhiều yếu tố thay đổi từng năm.
Nói cách khác, AI chỉ đang đưa ra xác suất dựa trên dữ liệu lịch sử chứ không phải lời tiên tri.
Đó cũng là lý do người dùng nên xem các dự đoán như một nguồn tham khảo để xây dựng chiến lược đăng ký thông minh hơn, thay vì tin tuyệt đối vào một kết quả duy nhất. Một danh sách nguyện vọng hợp lý vẫn cần có sự cân bằng giữa lựa chọn mơ ước, lựa chọn vừa sức và phương án an toàn.
Một xu hướng khác cũng đang nổi lên là dùng AI để hỗ trợ hướng nghiệp.
Thay vì chỉ hỏi “Mình có đỗ ngành này không?”, nhiều học sinh chuyển sang hỏi “Ngành nào phù hợp với tính cách và khả năng của mình?”. Một số công cụ kết hợp bài trắc nghiệm sở thích, dữ liệu tuyển sinh và thông tin về thị trường lao động để đưa ra những gợi ý mang tính cá nhân hóa hơn.
Điều này đặc biệt hữu ích với những bạn chưa xác định được con đường mình muốn theo đuổi.
Dẫu vậy, quyết định cuối cùng vẫn nên thuộc về chính thí sinh. AI có thể tổng hợp dữ liệu nhanh hơn con người, nhưng nó không hiểu hết hoàn cảnh gia đình, mục tiêu dài hạn hay động lực cá nhân của mỗi người. Những cuộc trao đổi với phụ huynh, thầy cô và người đi trước vẫn giữ vai trò rất quan trọng.
Nếu phải chọn một điểm đáng nhớ nhất của mùa tuyển sinh 2026, tôi sẽ không nói về một trường đại học hay một ngành học mới.
Có lẽ điều đáng chú ý hơn là lần đầu tiên rất nhiều học sinh Việt Nam coi AI như một người đồng hành trong quyết định lớn của cuộc đời. Và dù công nghệ có phát triển đến đâu, giá trị lớn nhất của nó vẫn là giúp con người có thêm thông tin để đưa ra lựa chọn sáng suốt hơn, chứ không thay thế quyền quyết định của chính họ.