Thời kỳ người dùng có thể thoải mái sử dụng AI miễn phí dường như đang đi đến hồi kết. Sau nhiều năm cạnh tranh bằng các gói truy cập hào phóng để thu hút người dùng, các công ty công nghệ lớn như Google, OpenAI hay Anthropic đang đồng loạt áp dụng những giới hạn chặt chẽ hơn cho các nền tảng AI của mình.

Động thái mới nhất đến từ Gemini của Google. Theo phản ánh từ nhiều người dùng, nền tảng này bắt đầu áp dụng các mức giới hạn truy cập theo chu kỳ 5 giờ và cả giới hạn sử dụng theo tuần đối với tài khoản miễn phí. Đây là thay đổi đáng chú ý bởi trước đó Gemini, thời còn mang tên Bard, gần như không áp dụng những rào cản nghiêm ngặt với người dùng phổ thông.

Google không còn muốn “nuôi” người dùng miễn phí mãi mãi

Trong giai đoạn AI bùng nổ từ cuối năm 2022 sau khi ChatGPT xuất hiện, các hãng công nghệ liên tục mở rộng quyền truy cập miễn phí nhằm kéo người dùng vào hệ sinh thái của mình. Những công cụ như Gemini, ChatGPT hay Claude từng cho phép sử dụng khá thoải mái, thậm chí nhiều nền tảng hỗ trợ các mô hình mạnh mà không thu phí.

Tuy nhiên, khi cuộc đua AI bước sang giai đoạn thương mại hóa, mọi thứ đang thay đổi nhanh chóng. Chi phí vận hành AI hiện được xem là cực kỳ đắt đỏ, từ việc huấn luyện mô hình, duy trì hạ tầng máy chủ cho tới tiêu thụ điện năng của các trung tâm dữ liệu khổng lồ.

Chính vì vậy, các công ty giờ đây buộc phải tìm cách chuyển đổi lượng người dùng miễn phí thành khách hàng trả tiền. Điều này đặc biệt quan trọng khi các nhà đầu tư bắt đầu gây áp lực yêu cầu AI phải tạo ra lợi nhuận thực tế thay vì chỉ đốt tiền để mở rộng thị phần.

Không chỉ Gemini, hàng loạt nền tảng AI đều đang siết mạnh

Xu hướng này không diễn ra riêng với Gemini. Nhiều công cụ AI khác cũng đã bắt đầu thu hẹp quyền lợi người dùng miễn phí trong vài tháng gần đây.

Windsurf, nền tảng AI hỗ trợ lập trình khá phổ biến trong cộng đồng developer, từng cung cấp miễn phí mô hình SWE-1.5 trong thời gian dài. Tuy nhiên phiên bản mới SWE-1.6 hiện đã bị khóa sau paywall, trong khi biến thể miễn phí “SWE-1.6-Slow” bị đánh giá là hoạt động rất chậm.

Trong khi đó, Perplexity AI và ChatGPT cũng ngày càng thúc đẩy người dùng nâng cấp gói thuê bao. Claude từ lâu đã nổi tiếng với chính sách giới hạn truy cập khá nghiêm ngặt đối với tài khoản miễn phí.

Một số dịch vụ thậm chí đang chuyển sang mô hình tính phí theo token thay vì thuê bao cố định hàng tháng. Điều này đồng nghĩa người dùng sẽ phải trả tiền dựa trên lượng dữ liệu đầu vào và đầu ra mà AI xử lý. GitHub Copilot dự kiến cũng áp dụng cơ chế này trong thời gian tới.

AI ngày càng mạnh cũng đồng nghĩa ngày càng tốn điện

Ngoài áp lực lợi nhuận, giới phân tích cho rằng hạ tầng năng lượng hiện cũng là nguyên nhân lớn khiến các hãng công nghệ phải siết truy cập miễn phí.

Những mô hình AI thế hệ mới, đặc biệt là AI tác vụ tự động (agentic AI), tiêu thụ lượng tài nguyên tính toán khổng lồ. Các trung tâm dữ liệu cần lượng điện năng cực lớn để duy trì hoạt động GPU và hệ thống làm mát.

Dù nhiều công ty như Microsoft đang đầu tư mạnh vào hạ tầng AI, quá trình mở rộng nguồn điện và xây dựng data center mới không thể diễn ra trong thời gian ngắn. Điều này khiến việc duy trì lượng người dùng miễn phí khổng lồ trở nên ngày càng khó khăn.

Người dùng phổ thông sẽ bị ảnh hưởng thế nào?

Với đa số người dùng cơ bản, giới hạn mới của Gemini có thể chưa gây ảnh hưởng quá lớn vì hệ thống sẽ làm mới quota sau mỗi vài giờ. Tuy nhiên, giới hạn theo tuần mới là yếu tố khiến nhiều người lo ngại.

Nếu sử dụng AI thường xuyên cho học tập, lập trình hay tạo nội dung, người dùng có thể nhanh chóng chạm trần và phải chờ nhiều ngày mới được cấp lại quyền truy cập. Điều này khiến trải nghiệm sử dụng AI miễn phí không còn “thoải mái” như trước.

Google hiện cung cấp gói Google AI Plus với giá khoảng 7,99 USD/tháng để tăng gấp đôi giới hạn sử dụng Gemini. Gói cao cấp hơn là Google AI Ultra có giá lên tới 99 USD/tháng, đổi lại người dùng nhận mức giới hạn cao hơn nhiều cùng các tính năng AI nâng cao.

Mức giá này cho thấy AI đang dần chuyển từ một công cụ miễn phí đại trà sang mô hình dịch vụ cao cấp, nơi những tính năng mạnh nhất sẽ dành cho nhóm người dùng sẵn sàng trả tiền.

Kỷ nguyên mới của AI đang bắt đầu

Sự thay đổi từ Google và các đối thủ cho thấy thị trường AI đã bước sang giai đoạn hoàn toàn khác so với thời điểm ChatGPT mới ra mắt. Cuộc chiến hiện không còn là “ai cho miễn phí nhiều hơn”, mà là ai có thể xây dựng được mô hình kinh doanh đủ bền vững để duy trì cuộc đua AI tốn kém.

Điều đó cũng đồng nghĩa thời kỳ AI miễn phí gần như không giới hạn có lẽ sẽ sớm trở thành quá khứ.