Có một thời, nhạc chuông Nokia vang lên nhiều đến mức trở thành âm thanh nền của đời sống đô thị. Đi tàu điện, ngồi quán cà phê hay đứng chờ đèn đỏ, đâu đó luôn có tiếng “ting ting” quen thuộc vang lên từ một chiếc điện thoại cục gạch.
Financial Times từng ước tính, vào năm 2009, nhạc chuông Nokia được phát khoảng 1,8 tỷ lần mỗi ngày. Ít có âm thanh công nghệ nào in sâu vào ký ức tập thể đến vậy.
Đó là thời kỳ Nokia không chỉ bán điện thoại. Họ định hình cả cách con người liên lạc.
Khi đỉnh cao trở thành điểm mù
Từ giữa thập niên 1990 đến năm 2008, Nokia gần như không có đối thủ. Việc nhanh chóng áp dụng chuẩn GSM giúp hãng chiếm hơn 26% thị phần điện thoại toàn cầu. Ở đỉnh cao bong bóng dotcom, Nokia được định giá tới 286 tỷ euro, tương đương gần 4% GDP Phần Lan.
Chiếc 3310 bán hơn 126 triệu máy, trò chơi Snake trở thành ký ức tuổi thơ của cả một thế hệ. Nokia khi ấy là định nghĩa của sự bền bỉ, đơn giản và đáng tin.
Và chính sự tự tin đó lại trở thành điểm mù.
Khi iPhone xuất hiện năm 2007, cuộc chơi thay đổi hoàn toàn. Trải nghiệm phần mềm, hệ sinh thái ứng dụng, cảm ứng chạm — những thứ Nokia xem nhẹ — lại trở thành trung tâm của kỷ nguyên mới. Họ phản ứng chậm, vá víu nền tảng cũ, rồi đặt cược muộn màng vào Windows Phone.
Canh bạc Lumia thất bại.
Năm 2014, Nokia bán mảng thiết bị di động cho Microsoft với giá 5,4 tỷ euro. Một kỷ nguyên kết thúc lặng lẽ.
Nokia không chết, họ chỉ đổi vai
Rời khỏi ánh đèn sân khấu smartphone, Nokia lặng lẽ quay về hậu trường: hạ tầng mạng viễn thông.
Thương vụ mua lại phần vốn của Siemens năm 2013 giúp mảng mạng chiếm tới 90% doanh thu. Đến năm 2015, Nokia chơi ván bài lớn nhất lịch sử khi thâu tóm Alcatel-Lucent với giá 15,6 tỷ euro, nuôi tham vọng trở thành gã khổng lồ thiết bị mạng toàn cầu.
Nhưng lịch sử dường như lặp lại.
Huawei, ZTE trỗi dậy với tốc độ chóng mặt. Biên lợi nhuận bị ép mỏng. Thị phần lung lay. Một lần nữa, Nokia buộc phải tìm lối rẽ mới.
AI, trung tâm dữ liệu và giấc mơ mạng tự hành
Lần xoay trục này diễn ra âm thầm hơn, nhưng tham vọng thì không hề nhỏ.
Dưới thời Pekka Lundmark và sau đó là Justin Hotard, Nokia dấn sâu vào điện toán đám mây, mạng quang học, trung tâm dữ liệu — những mạch máu của kỷ nguyên AI.
Tháng 10/2025, Nvidia công bố đầu tư 1 tỷ USD vào Nokia. Cổ phiếu hãng lập tức tăng 25%, vốn hóa lên khoảng 32 tỷ euro. Thị trường lại một lần nữa gọi tên Nokia.
Nhưng không còn là Nokia của điện thoại. Đây là Nokia của AI-RAN.
Theo bà Pallavi Mahajan, Giám đốc Công nghệ và AI của Nokia, mục tiêu là xây dựng mạng di động nơi AI không chỉ hỗ trợ, mà trở thành “bộ não”. Mạng có thể tự học, tự tối ưu, tự vận hành — tiền đề cho 6G trong tương lai.
Không chỉ nhanh hơn, 6G theo tầm nhìn của Nokia là mạng tự hành: phân bổ tài nguyên thông minh, giảm độ trễ, tiết kiệm năng lượng, thậm chí cá nhân hóa mạng cho từng ứng dụng. Các thử nghiệm ban đầu cho thấy AI có thể giúp giảm tới 30% mức tiêu thụ năng lượng.
Nghe rất giống một cuộc cách mạng.
Nhưng đây vẫn là một canh bạc
AI là mảnh đất màu mỡ, nhưng cũng đầy biến động. Cisco, Ciena, các ông lớn hạ tầng khác đều đang lao vào cùng một hướng. Chi phí đầu tư cho AI và 6G là khổng lồ, trong khi khả năng sinh lời ngắn hạn vẫn là dấu hỏi.
Một số nhà phân tích cho rằng thị trường đang kỳ vọng quá nhiều chỉ từ cú bắt tay Nvidia. Lịch sử từng cho thấy Nokia không thiếu công nghệ, nhưng nhiều lần thất bại vì… thời điểm.
CEO Justin Hotard thừa nhận con đường phía trước không dễ dàng. Nhưng có lẽ, với Nokia, xoay trục chưa bao giờ là lựa chọn — nó là bản năng sinh tồn.
Nokia từng mất ngôi vì đến quá sớm với phần cứng và quá muộn với phần mềm. Lần này, họ đặt cược rằng mình sẽ đến đúng lúc với hạ tầng AI.
Và như mọi canh bạc lớn, chỉ thời gian mới cho câu trả lời.