Quỷ đỏ đang lặp lại một kịch bản quen đến đáng buồn. Cứ mỗi lần thay HLV, người ta lại nói về “khởi đầu mới”, về “triết lý mới”, về “sơ đồ phù hợp hơn”. Rồi vài tháng sau, tất cả quay về điểm xuất phát: mất phương hướng, mất niềm tin và mất kiên nhẫn.
Jose Mourinho từng bị chê là lỗi thời. Ole Gunnar Solskjaer bị bảo là chỉ dựa vào cảm hứng. Ralf Rangnick mang pressing kiểu Đức thì bị xem là giáo điều. Erik ten Hag bị gán mác bảo thủ và làm hỏng Ronaldo. Giờ đến Ruben Amorim, với 3-4-2-1, lại bị chỉ trích là cứng nhắc, là không biết nghe tiếng khán đài.
Danh sách ấy dài ra theo năm tháng, nhưng bản chất lời phàn nàn thì không hề thay đổi.
Vòng luẩn quẩn mang tên Old Trafford
Mỗi đời HLV trôi qua, MU lại tự thuyết phục mình rằng chỉ cần “đúng người” là mọi thứ sẽ ổn. Nhưng thực tế thì khác. Manchester United thay đổi con người, thay đổi hệ thống, nhưng chưa bao giờ thay đổi số phận.
Vấn đề nằm ở chỗ: MU đã đánh mất bản sắc chiến thuật ở cấp độ CLB. Sau khi Sir Alex Ferguson rời đi, không còn một trục tư tưởng nào dẫn đường. Không có câu hỏi lớn để tất cả cùng trả lời: đội bóng này muốn chơi thứ bóng đá gì, theo đuổi giá trị gì, và sẽ kiên định với nó trong bao lâu.
Mourinho mang theo chủ nghĩa thực dụng. Ole sống bằng cảm xúc và khoảnh khắc. Rangnick muốn cấy pressing. Ten Hag xây dựng từ kiểm soát bóng. Amorim đem đến mô hình 3 trung vệ. Mỗi HLV là một thế giới riêng, và mỗi lần thay HLV là một cuộc đại tu trên nền móng cũ kỹ, nứt vỡ.
Không một CLB lớn nào có thể sống sót nếu cứ hai năm lại thay đổi toàn bộ ADN.
Khi cầu thủ đi trước triết lý
Sai lầm tiếp theo của MU là để đội hình đi trước tư duy. Họ mua cầu thủ theo cơ hội thị trường, theo sức hút thương hiệu, theo những khoảnh khắc truyền thông, chứ không theo một mô hình dài hạn rõ ràng.
Khi HLV mới đến, những cầu thủ không phù hợp vẫn ở lại vì giá chuyển nhượng quá lớn để thanh lý. Phòng thay đồ trở thành nơi chung sống của nhiều “thế hệ chiến thuật”: người sinh ra cho Mourinho, người hợp với Ten Hag, kẻ được Amorim tin dùng.
HLV nào cũng phải ghép vá. Và khi ghép vá, sơ đồ nào cũng trở nên méo mó.
Không phải vì sơ đồ sai, mà vì con người chưa bao giờ được chọn để phục vụ cùng một triết lý.
Một cỗ máy tạo khủng hoảng
Ở Old Trafford, thua trận không bao giờ chỉ là thua trận. Nó kéo theo bão truyền thông, soi lỗi cá nhân, tranh cãi chiến thuật, đòi thay HLV. Cầu thủ ra sân trong cảm giác chỉ cần một sai lầm là thành tội đồ.
Không ai có thể chơi bóng tự do trong bầu không khí ấy.
Manchester United lúc này giống một cỗ máy tạo lùm xùm hơn là một CLB bóng đá. Người hâm mộ và truyền thông, dù không cố ý, cũng góp phần duy trì vòng luẩn quẩn đó khi câu hỏi đầu tiên sau mỗi thất bại luôn là: “Đổi sơ đồ chưa?”
Trong khi những câu hỏi quan trọng hơn lại bị bỏ qua: cấu trúc vận hành CLB ra sao, tuyển trạch đang phục vụ cho ai, đào tạo trẻ nằm ở đâu trong kế hoạch dài hạn, và ai là người giữ cho triết lý không bị bẻ gãy mỗi lần thay HLV.
Chữa phần ngọn, bỏ mặc phần gốc
MU đang cố chữa phần ngọn. Họ thay HLV, thay cách đá, thay đội trưởng. Nhưng phần gốc thì vẫn mục. Không có một triết lý xuyên suốt tồn tại độc lập với HLV.
Nhìn sang các CLB thành công bền vững, họ không hơn MU ở sơ đồ. Họ hơn ở chỗ triết lý tồn tại lâu hơn bất kỳ HLV nào. Người đến sau chỉ điều chỉnh chi tiết, không phá bỏ nền móng.
Ở MU thì ngược lại. Mỗi HLV đến là một cuộc cách mạng. Và mọi cuộc cách mạng đều kết thúc trong đổ nát.
Ruben Amorim rồi cũng sẽ đi qua. Có thể một năm, có thể hai. Sau đó MU sẽ lại chọn một cái tên mới, mang theo một hệ thống mới. Người ta sẽ lại kêu gọi kiên nhẫn. Và rồi mọi thứ lại vỡ.
Vấn đề thật sự của Manchester United không phải là 3-4-2-1 hay 4-3-3.
Vấn đề là họ chưa từng trả lời được câu hỏi cốt lõi: MU muốn trở thành đội bóng như thế nào trong mười năm tới?
Khi chưa có câu trả lời đó, mọi sơ đồ chỉ là hình vẽ trên bảng.
Và mọi HLV, dù giỏi đến đâu, cũng chỉ là người vá tạm trên một nền móng đã nứt từ rất lâu.