Có thời điểm, chỉ cần thêm yếu tố “xuyên không”, một bộ manga gần như đã có sẵn lượng độc giả khổng lồ.
Nhân vật chính chết đi rồi tái sinh ở thế giới khác. Một game thủ bình thường bỗng trở thành anh hùng bá đạo. Một thanh niên thất bại ngoài đời được trao cơ hội làm lại cuộc sống trong fantasy world đầy phép thuật.
Công thức ấy từng giúp ngành manga và anime Nhật Bản kiếm bộn tiền suốt hơn một thập kỷ.
Nhưng giờ, chính nó lại bắt đầu trở thành vấn đề.
Kadokawa thừa nhận isekai đang khiến lợi nhuận lao dốc
Theo báo cáo tài chính mới nhất được nhiều trang như Screen Rant dẫn lại, tập đoàn Kadokawa cho rằng sự phụ thuộc quá mức vào các mô típ quen thuộc — đặc biệt là isekai và narou-kei — đang khiến doanh thu và lợi nhuận của họ sụt giảm nghiêm trọng.
Đây là chi tiết rất đáng chú ý.
Kadokawa không chỉ là một nhà xuất bản manga đơn thuần. Họ là một trong những “đế chế” lớn nhất ngành công nghiệp anime, light novel và game Nhật Bản. Khi một công ty như Kadokawa công khai nhắc tới vấn đề sáng tạo, điều đó cho thấy thị trường thực sự đã bước vào giai đoạn bão hòa.
Theo báo cáo năm tài chính 2026, lợi nhuận từ mảng xuất bản và sở hữu trí tuệ của Kadokawa giảm hơn 51% so với năm trước. Các mảng phim hoạt hình và live-action cũng ghi nhận khoản lỗ lớn do thiếu tác phẩm đủ sức tạo hiện tượng.
Và điều đáng nói nhất là chính Kadokawa thừa nhận họ đang quá phụ thuộc vào những công thức truyện lặp đi lặp lại.
Isekai từng là “mỏ vàng” của anime hiện đại
Sẽ hơi bất công nếu nói isekai là thể loại tệ.
Thực tế, rất nhiều tác phẩm xuất sắc của anime hiện đại đến từ mô típ này. Các bộ như Sword Art Online, Re:Zero hay KonoSuba từng tạo ra sức ảnh hưởng khổng lồ trên toàn cầu.
Đặc biệt, Sword Art Online gần như mở ra kỷ nguyên isekai hiện đại vào đầu thập niên 2010. Thành công quá lớn của series này khiến toàn ngành bắt đầu lao vào khai thác công thức “xuyên không” với tốc độ chóng mặt.
Vấn đề là sau giai đoạn đầu sáng tạo, thị trường nhanh chóng bị ngập trong hàng loạt tác phẩm ăn theo.
Cứ mỗi mùa anime mới, khán giả lại thấy thêm vô số câu chuyện có cùng mô típ: nhân vật chính yếu đuối ngoài đời nhưng khi sang thế giới khác thì sở hữu sức mạnh vô đối, dàn nhân vật nữ vây quanh và gần như không có thử thách thực sự.
Nhiều bộ thậm chí còn bị cộng đồng anime xem như sản phẩm “copy-paste” chỉ khác tên gọi và thiết kế nhân vật.
Công thức từng hiệu quả đang khiến độc giả mệt mỏi
Điều nguy hiểm nhất với ngành sáng tạo không phải thất bại.
Mà là sự lặp lại.
Khi khán giả bắt đầu cảm thấy họ đã xem cùng một câu chuyện quá nhiều lần, sự hứng thú sẽ giảm rất nhanh. Đó dường như là điều đang xảy ra với isekai.
Nhiều anime xuyên không hiện nay vẫn có lượng xem ổn định, nhưng ngày càng khó tạo ra những “hiện tượng văn hóa” như giai đoạn trước. Người xem bắt đầu đòi hỏi nhiều hơn ngoài việc nhân vật chính chỉ đơn giản mạnh lên vô lý sau khi xuyên không.
Chính Kadokawa cũng nhận ra điều đó khi tuyên bố sẽ thay đổi chiến lược mua bản quyền và tập trung nhiều hơn vào yếu tố độc đáo, khả năng giữ chân độc giả lâu dài thay vì chạy theo xu hướng ngắn hạn.
Đó gần như là lời thừa nhận rằng mô hình cũ đã bắt đầu chạm trần.
Đây thực chất là vòng lặp quen thuộc của manga Nhật Bản
Điều thú vị là isekai không phải trường hợp đầu tiên.
Ngành manga Nhật Bản gần như luôn vận hành theo chu kỳ. Một thể loại thành công quá lớn sẽ kéo theo hàng trăm tác phẩm ăn theo, trước khi thị trường bão hòa và buộc phải xuất hiện làn sóng sáng tạo mới.
Cuối thập niên 1980 và đầu 1990, Dragon Ball từng tạo ra cơn sốt manga chiến đấu tới mức gần như mọi tác phẩm nổi tiếng đều xoay quanh sức mạnh và các trận combat kéo dài.
Đến giữa những năm 2000, thị trường lại chuyển sang bùng nổ rom-com học đường với vô số mô típ nam chính bình thường và dàn nữ sinh xinh đẹp vây quanh.
Isekai thực chất chỉ là “vòng lặp tiếp theo” trong chu kỳ ấy.
Khác biệt duy nhất là tốc độ bão hòa hiện tại diễn ra nhanh hơn nhiều do streaming và Internet khiến xu hướng lan rộng quá mạnh.
Một cuộc chuyển mình mới có thể đang bắt đầu
Kadokawa cho biết họ muốn tìm kiếm những ý tưởng mới thay vì tiếp tục phụ thuộc vào fantasy xuyên không kiểu cũ.
Điều này có thể mở đường cho nhiều dòng manga khác phát triển mạnh hơn trong vài năm tới. Những tác phẩm fantasy đen tối, tâm lý bí ẩn hoặc manga có chiều sâu thế giới phức tạp đang bắt đầu được chú ý nhiều hơn.
Các series như Witch Hat Atelier hay Takopi’s Original Sin thường được nhắc tới như ví dụ cho hướng đi mới của ngành manga Nhật Bản — nơi câu chuyện và cảm xúc quan trọng hơn công thức giải trí lặp lại.
Tất nhiên, isekai sẽ không biến mất hoàn toàn.
Cũng giống manga hành động hay rom-com học đường, đây đã trở thành một phần quá lớn của văn hóa anime hiện đại. Nhưng nhiều khả năng thị trường sắp bước vào giai đoạn “thanh lọc”, nơi chỉ những bộ thực sự sáng tạo và chất lượng mới đủ sức tồn tại lâu dài.
Và có lẽ, đó cũng là điều ngành manga Nhật Bản cần nhất lúc này.