Không giỏi Toán vẫn có thể làm công nghệ? Điều nhiều học sinh Việt đang hiểu sai
Có một áp lực rất quen thuộc với học sinh Việt Nam mỗi mùa chọn ngành.
Nếu không giỏi Toán, gần như lập tức nhiều người tự loại mình khỏi thế giới công nghệ.
Không ít học sinh nghĩ rằng khoa học kỹ thuật là sân chơi chỉ dành cho những người giải phương trình thật nhanh, thi Olympic hoặc luôn đứng đầu lớp tự nhiên. Và càng là con gái, cảm giác “mình không hợp với công nghệ” đôi khi càng lớn hơn vì những định kiến tồn tại suốt nhiều năm.
Nhưng điều thú vị là: ngay cả những người đang làm khoa học ở cấp cao nhất hiện nay cũng không còn nhìn mọi thứ theo cách đó nữa.
Tại Ngày hội tuyển sinh khối các ngành Khoa học và Công nghệ 2026 diễn ra ở Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, câu chuyện được nhắc nhiều nhất không phải điểm số. Cũng không phải chuyện ai giỏi hơn ai.
Thứ khiến nhiều học sinh quan tâm nhất lại là một câu hỏi rất đời thường:
“Nếu em không thật sự giỏi Toán, em còn cơ hội bước vào thế giới công nghệ không?”
Và câu trả lời có lẽ sẽ khiến khá nhiều người bất ngờ.
Điều ngành công nghệ thực sự cần không chỉ là điểm Toán
Một trong những chia sẻ đáng chú ý nhất tại buổi tọa đàm đến từ GS.TS Trần Hồng Thái.
Ông cho rằng điểm số môn Toán ở phổ thông không quyết định hoàn toàn việc một người có phù hợp với khoa học công nghệ hay không. Trong thực tế, có rất nhiều học sinh giai đoạn THPT chưa nổi bật về Toán, nhưng khi bước vào môi trường đại học hoặc nghiên cứu chuyên sâu, họ lại phát triển rất nhanh.
Nghe qua tưởng đơn giản, nhưng đây là thay đổi tư duy khá lớn.
Bởi nhiều năm qua, hệ thống giáo dục khiến học sinh mặc định rằng ngành công nghệ đồng nghĩa với áp lực giải đề, tính toán và cạnh tranh điểm số. Trong khi ở thế giới làm việc thực tế, thứ quan trọng hơn thường là tư duy logic, khả năng học liên tục và sự kiên trì với vấn đề mình theo đuổi.
Có người không phải “thiên tài Toán học”, nhưng lại cực giỏi phân tích dữ liệu.
Có người không mạnh về giải bài tập, nhưng rất giỏi thiết kế sản phẩm, xây dựng hệ thống hoặc làm AI.
Cũng có người bước vào công nghệ từ truyền thông, sáng tạo nội dung hoặc vận hành sản phẩm chứ không hẳn từ kỹ thuật thuần túy.
Đó là lý do vì sao hệ sinh thái công nghệ hiện đại đang rộng hơn rất nhiều so với hình dung cũ của nhiều phụ huynh và học sinh.
Khoa học công nghệ không còn là thế giới chỉ dành cho nam giới
Một phần rất thú vị khác của buổi tọa đàm lại đến từ câu hỏi của một nữ sinh về cơ hội dành cho phụ nữ trong ngành công nghệ.
Và phản hồi từ các diễn giả gần như giống nhau ở một điểm: rào cản giới tính trong khoa học công nghệ đang thay đổi rất nhanh.
GS.TS Trần Hồng Thái chia sẻ rằng trong quá trình làm việc, ông chứng kiến ngày càng nhiều nữ giáo sư, nhà nghiên cứu và chuyên gia công nghệ giữ vai trò quan trọng trong các nhóm nghiên cứu lớn. Theo ông, phụ nữ đôi khi còn có lợi thế rõ rệt ở sự bền bỉ, khả năng tích lũy kinh nghiệm và duy trì kết nối trong công việc.
Điều này thực ra phản ánh khá đúng những gì đang diễn ra trên toàn cầu.
Trong nhiều lĩnh vực công nghệ hiện đại như AI, UX design, dữ liệu, truyền thông số hay sản phẩm số, kỹ năng mềm, khả năng phối hợp nhóm và sự kiên nhẫn đôi khi quan trọng không kém kỹ thuật thuần túy.
Thế hệ công nghệ mới không còn vận hành theo kiểu “một thiên tài coder ngồi một mình viết code suốt đêm”.
Nó là hệ sinh thái của rất nhiều vai trò khác nhau.
Và nữ giới đang hiện diện ngày càng rõ ràng trong hệ sinh thái đó.
Điều nhiều học sinh chưa nhận ra về “ngành công nghệ”
Có một ý rất đáng suy nghĩ được nhà báo Phùng Công Sưởng nhắc tới tại chương trình.
Ông cho rằng nhiều học sinh hiện vẫn hiểu công nghệ theo nghĩa quá hẹp.
Thực tế bây giờ, khoa học công nghệ xuất hiện ở gần như mọi ngành nghề. Ngay cả báo chí, truyền thông hay sáng tạo nội dung cũng đang thay đổi cực mạnh vì AI, dữ liệu và nền tảng số.
Một tòa soạn hiện đại giờ không chỉ có phóng viên và biên tập viên.
Họ có người làm SEO, dữ liệu độc giả, AI content workflow, video ngắn, social media analytics, automation và hàng loạt công cụ công nghệ vận hành phía sau.
Điều đó có nghĩa là: một người yêu công nghệ không nhất thiết phải trở thành kỹ sư phần mềm.
Bạn có thể làm sản phẩm.
Làm dữ liệu.
Làm sáng tạo nội dung bằng AI.
Làm marketing công nghệ.
Làm thiết kế trải nghiệm người dùng.
Hoặc đơn giản là trở thành người hiểu cách công nghệ đang thay đổi thế giới.
Khoảng cách giữa “dân kỹ thuật” và “dân xã hội” thực ra đang mờ đi rất nhanh.
Chọn ngành theo xu hướng là điều dễ khiến nhiều người hối tiếc nhất
Một điểm khác cũng được nhấn mạnh khá nhiều tại chương trình là câu chuyện chọn trường và chọn ngành.
Nhiều học sinh hiện chọn công nghệ vì nghe nói “lương cao”, “AI là tương lai” hoặc “ngành hot”. Nhưng điều nguy hiểm của việc chạy theo xu hướng là người ta rất dễ bước vào một hành trình không hợp với bản thân.
Có người thích sáng tạo nhưng cố ép mình học lập trình thuần kỹ thuật.
Có người giỏi giao tiếp nhưng lại chọn ngành chỉ vì điểm chuẩn cao.
Và rồi vài năm sau bắt đầu mất phương hướng.
GS.TS Trần Hồng Thái cho rằng việc chọn ngành nên xuất phát từ tính cách, năng lực và khả năng chịu áp lực của từng người thay vì chỉ nhìn vào danh tiếng hay xu hướng xã hội.
Đó là lời khuyên nghe tưởng cũ, nhưng lại càng đúng trong thời đại AI.
Bởi công nghệ thay đổi quá nhanh. Kiến thức hôm nay có thể lỗi thời chỉ sau vài năm. Người đi đường dài thường không phải người chạy theo trend mạnh nhất, mà là người đủ hứng thú để học liên tục suốt nhiều năm.
Điều lớn hơn phía sau câu chuyện này
Có một chi tiết rất đáng chú ý ở cuối buổi tọa đàm.
Các diễn giả đều nhắc tới một thực tế: Việt Nam không còn có thể tăng trưởng chỉ bằng lao động giá rẻ hay tài nguyên thiên nhiên như trước.
Thứ cạnh tranh lớn nhất trong tương lai sẽ là chất xám.
Là công nghệ.
Là khả năng sáng tạo của con người.
Và điều đó khiến câu chuyện “mình có đủ giỏi để theo ngành công nghệ không?” trở nên quan trọng hơn rất nhiều với thế hệ trẻ hôm nay.
Có thể bạn không phải người giỏi Toán nhất lớp.
Có thể bạn chưa biết lập trình.
Có thể bạn vẫn đang loay hoay tìm xem mình hợp với điều gì.
Nhưng khoa học công nghệ bây giờ không còn là cánh cửa chỉ mở cho một kiểu người duy nhất nữa.
Nó đang mở rộng hơn bao giờ hết.
Liên quan:
OpenAI vừa biến điện thoại thành trung tâm điều khiển AI →