Nhóm 1: Việc lặp lại, quy trình cứng – dễ bay màu nhất
Đây là nhóm “nguy cơ cao nhất”, vì máy móc và AI sinh ra để làm đúng mấy việc kiểu này.
Anh em nhìn list này là hiểu:
Thu tiền điện nước tại nhà
Nhập liệu
Tiếp thị qua điện thoại
Soát vé
Thu ngân
Ghi sổ, tính lương thủ công
Ghi chép kho, vật liệu
Điểm chung của nhóm này:
Quy trình rõ ràng, ít biến số
Không cần ra quyết định phức tạp
Không đòi hỏi cảm xúc, đàm phán sâu
Có thể đo lường bằng con số
Những việc này cực dễ bị thay bằng:
App thanh toán
Hệ thống tự động
Phần mềm kế toán – quản lý kho
Chatbot – telesales AI
Anh em nào đang làm việc kiểu “ngồi thao tác theo quy trình có sẵn cả ngày”, phải hiểu một điều: doanh nghiệp nhìn thấy cơ hội cắt chi phí là họ làm rất nhanh.
Nhóm 2: Việc bán chuyên môn – đang bị công nghệ gặm dần
Nhóm này không biến mất một phát, nhưng sẽ co lại, ít vị trí hơn, yêu cầu cao hơn.
Ví dụ:
Giao dịch viên ngân hàng
Nhân viên bán hàng truyền thống
Phát báo
Công nhân làm việc thủ công/bán thủ công
Vì sao?
Ngân hàng số, app tài chính → bớt cần quầy giao dịch
Thương mại điện tử → giảm phụ thuộc bán hàng trực tiếp
Tự động hóa, robot, dây chuyền thông minh → giảm lao động tay chân lặp lại
Ngày xưa 10 người làm, giờ hệ thống mới + phần mềm tốt → chỉ cần 5 người, nhưng 5 người đó phải biết dùng hệ thống, biết xử lý tình huống phức tạp.
Anh em vẫn làm được, nhưng nếu chỉ biết làm theo cách cũ, thì rất dễ bị loại khỏi nhóm “giữ lại”.
Nhóm 3: Việc có chuyên môn nhưng phần “kỹ thuật” bị AI ăn dần
Đây mới là cú sốc với nhiều người.
Kế toán ghi sổ, tính lương
Biên dịch, phiên dịch cơ bản
Hiệu đính
Thiết kế đồ họa mức phổ thông
In ấn
Không phải biến mất hết. Nhưng phần “cơ bản, kỹ thuật thuần” đang bị phần mềm xử lý ngày càng tốt.
Ví dụ:
Dịch thuật thường ngày → AI làm 80–90%
Thiết kế banner đơn giản → tool AI kéo thả làm được
Kế toán lặp lại → phần mềm tự động hóa
Nghĩa là: ai chỉ làm phần kỹ thuật mà không có tư duy, không có sáng tạo, không hiểu bối cảnh kinh doanh → rất dễ bị ép giá hoặc bị thay.
Nhưng tin vui cho anh em: Có những thứ AI chưa đụng sâu được
Khảo sát cho thấy rất nhiều người không muốn giao cho AI những việc liên quan sâu đến con người:
Giải quyết xung đột
Ra quyết định quan trọng
Đánh giá con người
Xử lý tình huống nhạy cảm
Giao tiếp cần cảm xúc thật
Hiểu đơn giản:
👉 AI giỏi xử lý việc
👉 Con người mạnh ở xử lý người
Anh em càng làm gần phần:
Ra quyết định
Đàm phán
Quản lý con người
Sáng tạo ý tưởng gốc
Giải quyết vấn đề phức tạp
… thì càng khó bị thay.
Tư duy mới: Không còn “ổn định việc làm”, chỉ có “ổn định năng lực”
Thời này không phải hỏi:
“Nghề này có ổn định không?”
Mà phải hỏi:
“Nếu công nghệ thay đổi, kỹ năng của mình có đem đi dùng chỗ khác được không?”
Ví dụ khác biệt rất rõ:
Người A: “Tôi là nhân viên nhập liệu.”
Người B: “Tôi hiểu quy trình dữ liệu, biết dùng công cụ tự động hóa, biết kiểm soát chất lượng dữ liệu.”
Cùng một chỗ làm, nhưng tương lai hai người khác hẳn.
Anh em nên làm gì từ bây giờ?
Nói thật, không cần nhảy việc ngay. Nhưng phải âm thầm nâng cấp mình.
1️⃣ Học cách dùng công cụ trước khi bị công cụ thay
AI, tự động hóa, phần mềm mới trong ngành mình – đừng né.
Người dùng giỏi công cụ thường được giữ lại để “vận hành hệ thống mới”.
2️⃣ Đẩy mạnh kỹ năng “khó tự động hóa”
Tư duy phản biện
Giao tiếp
Viết – trình bày vấn đề rõ ràng
Giải quyết tình huống thực tế
Hiểu tâm lý con người
Mấy thứ này không có app nào thay được hoàn toàn.
3️⃣ Xây hồ sơ năng lực, đừng chỉ giữ cái bằng
Sau này giá trị không nằm ở “tôi tốt nghiệp đâu”, mà là:
Tôi từng làm dự án gì
Tôi giải quyết được vấn đề gì
Tôi tạo ra kết quả cụ thể nào
Anh em nên gom lại thành một “portfolio năng lực” của chính mình.
Chốt lại cho anh em
3–5 năm tới không phải tận thế nghề nghiệp.
Nhưng nó là đợt sàng lọc mạnh.
Ai làm việc lặp lại, không nâng cấp kỹ năng → dễ bị thu hẹp vai trò.
Ai hiểu công nghệ + hiểu con người → càng có giá.
Đừng đợi đến lúc công ty cắt giảm mới lo học.
Thời này, người sống khỏe nhất không phải người giỏi nhất, mà là người thích nghi nhanh nhất.