Thành quách chìm biển sâu

Chỗ tôi nằm trưa nay là một làng chài nhỏ ven biển gần cửa đầm Thị Nại. Làng chài buổi trưa yên bình đến nao lòng, chỉ có biển xanh nắng rất vàng và những con thuyền neo đậu bập bềnh...

Thành quách chìm biển sâu 1Vùng đất này từng là nơi quan yếu của vương quốc Chăm Pa – thành Thị Nại mà tên đầy đủ là Thi Lị Bi Nại phiên âm từ tiếng Chăm là Cri – Banoi.

Không chỉ là hải cảng quan trọng nhất của vương triều Chăm Pa, nơi này còn là chiến trường ác liệt suốt chiều dài lịch sử giữa Chăm Pa – Nguyên Mông, Chăm Pa – Đại Việt và Tây Sơn – Nhà Nguyễn. Trận đại chiến lớn nhất, dữ dội nhất và quan trọng nhất chính là trận thuỷ chiến trên đầm Thị Nại giữa thuỷ quân Tây Sơn và thuỷ quân Nguyễn Vương.

Thành quách chìm biển sâu 2Trận chiến này đưa đến kết thúc sự tồn tại của dòng họ Tây Sơn, đánh dấu sự thống nhất sơn hà của nhà Nguyễn sau hơn 200 năm phân tranh. Tìm đọc lại những tài liệu về trận thuỷ chiến này bạn sẽ thấy trận Xích Bích trong Tam Quốc Chí của La Quán Trung chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng.

Trận thuỷ chiến Thị Nại thể hiện sự mưu trí, nghệ thuật chỉ huy và dũng cảm của quân đội Nguyễn vương. Từ nghi binh, ly gián, mai phục, đột kích, đánh lạc hướng cho đến tấn công tổng lực tiêu diệt toàn quân Tây Sơn. Một trận chiến hay đến mức cầu mong sao có nhà làm phim Holywood nào có thể đưa nó thành điện ảnh để người Việt biết tự hào về một giai đoạn lịch sử với nhiều võ công hiển hách của tiền nhân.

Thành quách chìm biển sâu 3Từ chỗ tôi đang đong đưa trên võng đây nhìn ra biển là một đoạn thành luỹ do người Chăm xây dựng chìm dưới nước. Đoạn luỹ này dài hơn 3km và được người địa phương gọi là Rạng Cầu.

Lại phải cúi đầu khâm phục tài năng xây dựng của người Chăm khi có thể xây lên một đoạn tường thành chìm dưới nước. Không biết bằng kỹ thuật nào mà từ ngàn năm xưa người ta có thể kết dính những tảng đá khổng lồ lại dưới đáy biển. Công trình phòng thủ này được cho là dùng để ngăn chặn thuỷ quân của đối phương đổ bộ lên bờ biển tấn công thành Thị Nại.

Thành quách chìm biển sâu 4Nằm dài trên võng nhìn biển xanh và nghe tiếng tàu máy chạy bành bạch trong tiếng sóng mà cứ tưởng tượng ra tiếng hò reo ở nơi chiến trường xưa. Cứ ngỡ như nhìn thấy từng đoàn chiến thuyền của Đại Việt rẽ sóng tiến vào bờ. Các đốc quân vẫy kiếm đứng trên mũi thuyền ra lệnh cho quân sĩ tiến lên. Ba quân nín thở chờ lệnh đổ bộ mà không biết sau trận chiến ai còn ai mất.

Trên bờ là những đoàn tượng binh Chăm Pa gươm giáo sáng quắt đang sẵn sàng đón đợi lấy máu mình để bảo vệ đất nước, dưới biển là từng đoàn thuyền nhỏ với những toán thuỷ binh Chăm lướt sóng thanh thoát để vây lấy các chiến thuyền Đại Việt.

Thành quách chìm biển sâu 5Đoạn phim lại loang loáng chuyển sang cảnh một người đàn ông trung niên râu ba chòm, nét mặt phong sương vì trải nhiều bôn ba đang cúi đầu im lặng trên tấm bản đồ đầm Thị Nại. Bộ tham mưu của ông im phăng phắc. Từng theo chủ mình vào sinh ra tử, có lúc phải bôn tẩu không còn mảnh đất dung thân tưởng bị giặc bắt đến nơi, họ hiểu đây đã là thời khắc quyết định. Trên vai người đàn ông này là gánh nặng của cả một vương triều đã mất với mối thù giết chú giết anh, quật mồ tổ tiên.

Chiến thuyền neo ngoài khơi biển Quy Nhơn cứ bập bềnh theo từng đợt sóng như lòng người quân vương đang đứng trước trận chiến cuối cùng.

Thành quách chìm biển sâu 6Bằng một giọng Huế nhẹ nhàng nhưng cương quyết, Nguyễn Ánh chỉ tay xuống cửa đầm Thị Nại, nói: “Quân ta đóng trên biển đã 6 tháng, nay có gió Nam tức trời đã thuận cho ta diệt giặc Tây Sơn. Lệnh cho quân đêm nay tiến công hoả thiêu thuỷ quân giặc rửa hận cho tiên vương, quy giang sơn về một mối”.

Những đoạn phim như vậy cứ chạy chầm chậm. Ngoài kia là biển khơi với thành quách xương cốt chìm sâu. Thế nhưng cái xóm chài này cũng sắp bị giải toả. Các tập đoàn địa ốc đã đổ bộ lên nơi yên bình này. Người Chăm làm thành chìm dưới biển cả ngàn năm để giữ bãi biển còn bọn này chỉ tốn vài năm với vũ khí là tiền.

Thành quách chìm biển sâu, lịch sử cũng chìm khuất dưới dấu giày trọc phú.

***

Bài: Trung Bảo

Ảnh: Lê Thế Thắng