Vì sao muỗi thích nhắm vào một số người hơn?

Một khám phá khoa học mới đây đã góp phần giải thích vì muỗi lại thích cắn một số người hơn những người khác.

Theo Newsweek, muỗi Aedes aegypti là tác nhân chính lây truyền những bệnh nguy hiểm như Zika, sốt xuất huyết và sốt vàng da, ảnh hưởng đến hàng trăm triệu người trên khắp thế giới mỗi năm.

Nhiều nhà khoa học cho rằng nếu có sự hiểu biết tốt hơn về bộ gen của côn trùng thì có thể giúp con người giảm các bệnh tật lây lan từ chúng. Một nhóm các nhà nghiên cứu quốc tế đã lập bản đồ gen của muỗi Aedes aegypti và họ đã khám phá ra một số gen mới – bao gồm một số gen có thể giải thích tại sao muỗi lại thích cắn (chích) một số người hơn.

Gordana Rašić, tác giả của một nghiên cứu về Thiên nhiên mô tả kết quả từ Viện Nghiên cứu Y học Berghofer QIMR tại Brisbane, Australia với ABC News: “Chúng tôi vẫn chưa có câu trả lời là tại sao muỗi lại thích nhắm vào một số người chứ không phải những người khác, nhưng chúng tôi đã xác định được gen đó”.

Trước đây, các nhà khoa học chỉ có được một bộ bản đồ gen chưa hoàn chỉnh về loài muỗi và điều này cản trở các nghiên cứu.

Benjamin Matthews, tác giả của nghiên cứu từ Đại học Rockefeller, cho biết: “Bộ gen có rất nhiều phần mà chúng tôi không chắc chắn chúng liên kết với nhau như thế nào và nó (bộ gen) đã hoàn chỉnh hay chưa. Và nếu bạn không thể tin tưởng rằng trình tự DNA đã được sắp đặt chính xác thì bạn không thể đi xa hơn trong nghiên cứu này”.

Nhóm nghiên cứu quốc tế bắt đầu thực hiện dự án của họ để đối phó với sự bùng phát virus Zika trong giai đoạn 2015-2016. Với sự giúp đỡ của những tiến bộ mới nhất trong lĩnh vực gen, giờ đây họ có “danh mục toàn diện nhất” về DNA của A. aegypti.

Leslie Vosshall, một tác giả khác của nghiên cứu từ Rockefeller cho biết: “Tôi đã từng nghe nói rằng các thành viên trong phòng thí nghiệm của tôi không thể tìm thấy phiên bản đầy đủ của các gen mà chúng tôi đang nghiên cứu. Vì vậy, tôi đã đăng tải nỗi thất vọng của mình trên Twitter, sau đó tôi đã nhanh chóng hợp tác với nhóm làm việc Genome Aedes”.

Được trang bị một bản đồ gen muỗi chất lượng cao, các nhà nghiên cứu sau đó đã có thể mô tả các gen không xác định trước đó. Ví dụ, họ tìm thấy các gen mã hóa cho các thụ thể ionotropic (IR) – các gen này giúp muỗi phát hiện mùi trong môi trường và giúp hướng dẫn muỗi đến các vị trí quan trọng, chẳng hạn như các vị trí đẻ trứng, hoặc da người.

Thông tin mới này có thể giúp các nhà nghiên cứu phát triển các loại thuốc chống côn trùng mới gây ảnh hưởng đến khả năng tìm và cắn người của chúng.

Nhóm nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng một số loài muỗi có nhiều bản sao gen mã hóa cho glutathione S-transferase (GST), một loại enzyme trung hòa các tác động độc hại của thuốc trừ sâu. Phát hiện này chỉ ra rằng A. aegypti đang tiến hóa để tự bảo vệ chống lại độc tố nhân tạo. Tuy nhiên, giờ đây các nhà khoa học có thể tạo ra các loại thuốc trừ sâu mới có thể giết chết cả muỗi kháng của thuốc cũ.

Ngoài việc hỗ trợ cho các kỹ thuật mới để diệt hoặc đẩy lùi muỗi, nghiên cứu mới cũng sẽ có lợi cho những nỗ lực biến đổi di truyền quần thể A. aegypti. Bởi vì chỉ có những con cái của các loài này hút máu, giảm số lượng của chúng sẽ giảm thiểu tỷ lệ truyền bệnh.

Bằng cách xem xét thông tin di truyền, nhóm nghiên cứu có thể xác định các gen chịu trách nhiệm cho việc hình thành giới tính của muỗi. Khám phá này thể được sử dụng để tạo ra các quần thể chỉ có cá thể đực.

Matthews nói: “Không có muỗi cái có nghĩa là không có việc hút máu con người và không truyền bệnh tật. Để hiệu quả chỉnh sửa bộ gen của muỗi, bạn cần phải biết nhiều hơn chỉ là trình tự của các gen liên quan. Bạn cũng cần phải biết trình tự của các vùng DNA xung quan để biết nơi để chèn các gen mong muốn. Và đó là lý do tại sao một bộ gen mới và hoàn thiện là quan trọng đến vậy”.

Nhóm nghiên cứu nói rằng những phát hiện mới nhất chỉ là một cái nhìn thoáng qua về các ứng dụng tiềm năng của hệ gen. Bộ gen này của muỗi đã được công bố trực tuyến hơn một năm nay và các nhà khoa học trên thế giới đã bổ sung thêm các dữ liệu của riêng họ. Đây là một nguồn tư liệu quý giá cho những người đang tiến hành các nghiên cứu về loại muỗi.

Matthews nói: “Một khi bộ gen đã được công khai, mọi người bắt đầu đào sâu vào nó. Hàng chục, nếu không muốn nói là hàng trăm, phòng thí nghiệm đã sử dụng nó trong công việc của họ, và con số đó sẽ chỉ tăng lên sau bài báo của chúng tôi”.

Hơn nữa, công trình này cũng mở ra hướng nghiên cứu mới trên nhiều loài động vật khác bằng cách tập trung vào bộ gen.




Vì sao muỗi thích nhắm vào một số người hơn?
5 (100%) 1 vote