Tìm hiểu về Lễ hội Chọi trâu ở Đồ Sơn: Nguồn gốc và ý nghĩa lễ hội ngày 9/8 Âm lịch

Ngày hôm qua (ngày 18/9/2018, nhằm ngày 9/8 Âm lịch), ở Đồ Sơn, Hải Phòng diễn ra một trong những lễ hội văn hóa truyền thống được nhiều người chờ mong nhất trong năm, lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn 2018. Vậy tại sao lại có lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn?

Cùng tìm hiểu về nguồn gốc và ý nghĩa lễ hội truyền thống của người dân Hải Phòng này nhé.

Một trong những lễ hội văn hóa nổi bật nhất của Hải Phòng, nơi có nhiều truyền thống văn hóa, di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh.. là lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn được tổ chức hằng năm vào ngày 9/8 Âm lịch.

lễ hội chọi trâu đồ sơn, ý nghĩa lễ hội chọi trâu đồ sơn, nguồn gốc lễ hội chọi trâu ở đồ sơn, lễ hội chọi trâu ở đồ sơn
Lễ hội Chọi trâu ở thị xã Đồ Sơn, Hải Phòng là một trong những sinh hoạt văn hóa truyền thống phản ánh tinh thần thượng võ và đời sống tâm linh của người dân miền biển Hải Phòng

Đây là lễ hội phản ánh rõ nét về đời sống văn hóa, tinh thần thượng võ, đời sống tâm linh cũng như nghệ thuật truyền thống của người dân Hải Phòng nói riêng và dân tộc Việt Nam nói chung.

Theo truyền thuyết và thần tích thì lễ hội chọi trâu ở Đồ Sơn là lễ hội cầu thịnh vượng và hạnh phúc cho người dân địa phương có từ thế kỷ thứ 18.  Qua các truyền thuyết và thần tích ở Đồ Sơn thì những vị tổ đầu tiên lập nghiệp đã chọn nghề đánh cá. Trong cuộc đấu tranh sinh tồn thủa sơ khai, con người tự tìm một đấng quyền uy linh thiêng làm chỗ dựa.

lễ hội chọi trâu đồ sơn, ý nghĩa lễ hội chọi trâu đồ sơn, nguồn gốc lễ hội chọi trâu ở đồ sơn, lễ hội chọi trâu ở đồ sơn

Người dân Đồ Sơn vẫn truyền nhau sự tích lễ hội chọi trâu: Một đêm rằm tháng 8, dân miền biển Đồ Sơn nhìn thấy một tiên ông đang say sưa ngắm hai chú trâu chọi nhau trên những con sóng bạc.

 

Từ đó, Hội chọi trâu trở thành nguồn cội trong đời sống tâm linh người Đồ Sơn. Thời điểm chính mở hội là ở bước chuyển từ vụ cá nam sang vụ cá bắc, là lúc ngư nhàn ít mưa bão.

“Dù ai buôn đâu, bán đâu

Mồng chín tháng tám chọi trâu thì về

Dù ai bận rộn trăm bề

Mồng chín tháng tám nhớ về chọi trâu”

Từ nguồn gốc ấy có thể thấy rằng lễ hội chọi trâu có một ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống người Đồ Sơn từ xưa tới nay. Ngoài nhu cầu vui chơi, tìm hiểu, qua lễ hội người ta tưởng nhớ đến công ơn của các vị thần, duy trì kỷ cương làng xã, để cầu nguyện cho “nhân khang, vật thịnh”.

Chọi trâu không chỉ đơn thuần “hai con trâu chọi” mà nó đã trở thành tục lệ, tín ngưỡng độc đáo ở vùng.

lễ hội chọi trâu đồ sơn, ý nghĩa lễ hội chọi trâu đồ sơn, nguồn gốc lễ hội chọi trâu ở đồ sơn, lễ hội chọi trâu ở đồ sơn

Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn có gì đặc biệt?

Lễ hội chọi trâu của người dân thị xã Đồ Sơn, Hải Phòng được tổ chức vào 9/8 âm lịch hàng năm. Các cụ già trong làng kể lại, cứ vào tháng tám, khi lúa ngoài đồng vào thì con gái, ngư dân cũng vừa kết thúc mùa cá, thì người dân Đồ Sơn bắt đầu chuẩn bị cho lễ hội chọi trâu.

Lễ hội chọi trâu cũng như nhiều lễ hội khác có hai phần, phần lễ và phần hội đan xen.

lễ hội chọi trâu đồ sơn, ý nghĩa lễ hội chọi trâu đồ sơn, nguồn gốc lễ hội chọi trâu ở đồ sơn, lễ hội chọi trâu ở đồ sơn

Phần lễ vẫn giữ nguyên những nghi thức truyền thống với các nghi lễ trang trọng, mở đầu là lễ tế thần Điểm Tước, sau đó là lễ rước kiệu bát cống, long đình cờ thần bay phấp phới, rộn rã trong tiếng nhạc bát âm dẫn trâu đi trình thành hoàng làng.

lễ hội chọi trâu đồ sơn, ý nghĩa lễ hội chọi trâu đồ sơn, nguồn gốc lễ hội chọi trâu ở đồ sơn, lễ hội chọi trâu ở đồ sơn

Phần lễ chủ yếu diễn ra trước phần hội mấy ngày trong một thế giới tâm linh kỳ diệu. Trước kia, lễ tế thần diễn ra ở tất cả các giáp của tổng Đồ Sơn với sự linh đình về vật lễ tế cũng như các thủ tục hành lễ.

Giờ đây, việc tế thần được tổ chức ở từng phường xã, đa phần là do các già làng làm chủ lễ, để cầu xin khí thiêng của sông núi, đất trời và vùng biển này cho được thắng cuộc chọi trâu ngày hôm sau.

lễ hội chọi trâu đồ sơn, ý nghĩa lễ hội chọi trâu đồ sơn, nguồn gốc lễ hội chọi trâu ở đồ sơn, lễ hội chọi trâu ở đồ sơn

Phần hội diễn ra vào chính hội (9/8) với nhiều hoạt động mang đậm bản sắc dân tộc. Điệu múa khai hội được 24 tráng niên của làng chia thành hai hàng trình diễn vừa uyển chuyển, vừa mạnh mẽ, màu sắc biến hoá linh hoạt và huyền ảo trong những âm thanh của trống, thanh la.

Theo cách nói của các lão làng, tiếng trống, tiếng thanh la có tác dụng tạo không khí trong sân bãi thúc giục các “ông trâu” thi đấu thêm phần quyết liệt.

lễ hội chọi trâu đồ sơn, ý nghĩa lễ hội chọi trâu đồ sơn, nguồn gốc lễ hội chọi trâu ở đồ sơn, lễ hội chọi trâu ở đồ sơn

Tiếng trống phải to, người đánh trống phải có sức dẻo dai, đồng thời phải biết cách đánh trống sao cho những tiếng “tùng, tùng, cắc, cắc-cắc, tùng, tùng” quyện vào nhau lúc khoan thai, lúc dồn dập cao trào như khích lệ các “ông trâu” phải làm cho ra nhẽ cái sự thắng thua.

lễ hội chọi trâu đồ sơn, ý nghĩa lễ hội chọi trâu đồ sơn, nguồn gốc lễ hội chọi trâu ở đồ sơn, lễ hội chọi trâu ở đồ sơn

Ngày hội chọi trâu Đồ Sơn không chỉ mang lại niềm vui cho mọi người, mà còn là một thú chơi lắm công phu, từ việc chọn trâu, mua trâu, nuôi trâu đến luyện trâu cũng là cả một sự kiên trì, kỳ công. Trâu tham gia hội thi phải được những người dầy kinh nghiệm chọn kỹ và chăm nuôi từ cả năm trước. Mua trâu chọi là cuộc săn lùng vất vả, gian truân.

Đồ Sơn lưu truyền một bài văn vần mô tả 16 điều tỉ mỉ về đầu, mặt, trán, tai, sừng, hàm, tóc, khoang cổ, ức, các khoáy, khung sườn, mình, chân, đuôi, bụng, bộ phận giao phối và những thói quen bộc lộ khí chất bên trong của trâu, cố nhiên là trâu đực. Kiếm được trâu đủ các tiêu chuẩn đã đúc kết là rất khó.

lễ hội chọi trâu đồ sơn, ý nghĩa lễ hội chọi trâu đồ sơn, nguồn gốc lễ hội chọi trâu ở đồ sơn, lễ hội chọi trâu ở đồ sơn

Luyện trâu cũng khá công phu.

Trâu phải tập chạy, lội bùn, leo núi, thích nghi với những biến đổi thời tiết nhằm nâng sức chịu đựng, dẻo dai. Tùy từng trường hợp, có thể vót sừng nhọn hoặc múi khế. Tập cho trâu bạo dạn trước đông người và âm thanh huyên náo, mầu sắc rực rỡ trong hội. Đánh thức khả năng tự vệ và tiến công bằng các động tác “nhử” hoặc “ghé” trâu giữa hai bên cổng sắt.

Trong các cuộc chọi, trâu được rút mũi dây ở một khoảng cách nhất định. Chúng lao thẳng vào nhau. Trận đấu dữ dội với nhiều tình huống gay cấn. Có miếng vồ, đánh dập, luồn sừng bẻ, lật ngược đối thủ.

Miếng gảy, dùng sừng đánh vào bất kỳ chỗ nào tiếp giáp. Hiểm hóc là miếng quỳ, hai chân trước gập xuống, mài mặt sát đất, day sừng lấy cáng tống hầu và miếng chọc mắt. Những lối đánh này không thể dạy, nó là bản năng và nảy sinh khi trâu “kháp sới”.

lễ hội chọi trâu đồ sơn, ý nghĩa lễ hội chọi trâu đồ sơn, nguồn gốc lễ hội chọi trâu ở đồ sơn, lễ hội chọi trâu ở đồ sơn

Khá nhiều đôi trâu đánh quyết liệt, có trận kéo liền 40 phút đồng hồ, có con tuột sừng vẫn đánh hăng và chiến thắng. Sự dũng mãnh, ngoan cường của trâu chọi là biểu tượng gửi gắm ý nguyện và khí phách của người Đồ Sơn giàu tinh thần thượng võ.

Một nét độc đáo của Hội chọi trâu Đồ Sơn là dù thắng hay thua, sau khi kết thúc lễ hội, các trâu đều được mổ thịt tế lễ trời đất, cầu mùa màng thuận hoà. Người ta cũng tin rằng, nếu được ăn thịt trâu chọi trong dịp lễ hội, sẽ gặp nhiều điều may mắn.

lễ hội chọi trâu đồ sơn, ý nghĩa lễ hội chọi trâu đồ sơn, nguồn gốc lễ hội chọi trâu ở đồ sơn, lễ hội chọi trâu ở đồ sơn

Giữ gìn bản sắc văn hoá của Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn

Năm 1990, Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn được khôi phục lại và được Nhà nước xác định là 1 trong 15 lễ hội quốc gia, bởi lễ hội này không chỉ có giá trị văn hoá, tín ngưỡng, độc đáo mà còn là điểm du lịch hấp dẫn với mọi người.

Đã có giai đoạn khá dài bị gián đoạn nhưng sau khi khôi phục, lễ hội chọi trâu không ngừng được nâng cao và hoàn chỉnh dần. Những nét cơ bản của tập tục cũ gắn với quan niệm tín ngưỡng thể hiện lòng biết ơn những ngư dân đầu tiên có công lập tám vạn chài bên các cửa sông Lạch Tray và Văn Úc, khát vọng cuộc sống ấm no, hạnh phúc vẫn còn giữ nguyên.

lễ hội chọi trâu đồ sơn, ý nghĩa lễ hội chọi trâu đồ sơn, nguồn gốc lễ hội chọi trâu ở đồ sơn, lễ hội chọi trâu ở đồ sơn

Hiện nay, Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn vẫn mang đậm bản sắc và đầy đủ các nghi thức truyền thống dân gian: Rước kiệu và long đình, bát biểu; hành lễ tế thành hoàng làng, dùng trang phục cổ và nhạc cụ dân tộc, tặng thưởng cao chủ trâu và trâu thắng trong trận cuối cùng đoạt ngôi vô địch. Tuy nhiên, cũng có những cải biến nhằm thích ứng với hoàn cảnh mới.

Sân đấu không phải là mảnh đất hẹp cũ, đã được đưa sang sân vận động thị xã rộng lớn kề liền đường 14, thu hút thêm đông đảo khách trong nước và khách quốc tế về xem hội. Thời gian thu gọn và chia hai vòng, tính đúng lịch âm, hằng năm cứ ngày 8 tháng 6 đấu loại và ngày 9 tháng 8 đấu chính.

Việc làm lễ chuyển về đêm và từ buổi sáng là tiến hành chọi trâu. Thể thức hội sắp xếp bài bản và có trình tự. Trên lễ đài nổi bật bản thống kê số liệu kẻ đậm những thành tích trên mọi lĩnh vực của nhân dân địa phương. Chủ tịch chính quyền sở tại đọc lời khai mạc. Các tốp nam, nữ trình diễn điệu múa cờ “mở trận” vừa dũng mãnh vừa uyển chuyển. Tiếp đó, viên “dịch loa” đội nón chóp, mặc áo the, thắt bao lưng xanh, quần trắng, quấn xà cạp, điều hành các trận đấu.

Lệ cũ Đồ Sơn là tính số trâu chọi theo đóng góp suất đinh của các giáp, kèm những kiêng kỵ khe khắt. Không giao trưởng giáp có tang nuôi trâu và không để phụ nữ chăn dắt trâu. Số trâu chọi ở Đồ Sơn thời trước nhiều nhất là 12. Nay, là các đơn vị kinh tế và một hộ hoặc vài hộ gia đình tự nguyện đảm nhiệm, ít vướng mắc trong những quy định gò bó. Chủ các trâu chọi không tính toán đơn thuần về kinh tế.

Mục tiêu là hướng vào góp phần gìn giữ di sản của cha ông, tạo không khí hội hè vui vẻ và có trâu thắng là một vinh dự lớn. Tính vô tư, sòng phẳng, công khai và dân dã của hội chọi trâu là đặc điểm nổi bật. Xưa, chỉ có một giải duy nhất là khẩu xăm-phương tiện hành nghề biển, bây giờ thêm giải nhì, giải ba và giải tặng trâu đánh hay, phần thưởng quy thành tiền.

Sự phục hồi lễ hội chọi trâu Đồ Sơn là một việc làm đáp ứng nguyện vọng của nhân dân. Chấn hưng lễ hội này với những đặc điểm vốn có của nó sẽ góp phần thực hiện chủ trương của Đảng về xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Hàng chục ngàn du khách trong và ngoài nước cứ đến hội lại nô nức đổ về, tạo nên một sản phẩm du lịch văn hoá độc đáo có một không hai trên cả nước.

Trên là một số tìm hiểu về lễ hội Chọi trâu ở Đồ Sơn, Hải Phòng. Lễ hội này vừa mới được diễn ra vào ngày hôm qua. Dù trời mưa to, nhưng vẫn không ngăn cản hàng nghìn người dân, du khách ở các tỉnh khác về tham dự lễ hội và xem chọi trâu.

Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn 2018 BTC không bán vé và tổ chức miễn phí, tuy nhiên số lượng người về tham dự lễ hội quá đông, vượt mức chứa của sân vận động Đồ Sơn, nơi diễn ra lễ hội. Nhiều người đã không thể vào sân vận động để xem, và đành phải xem trực tiếp lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn 2018 qua Facebook trên điện thoại..

Video Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn 2018

>> Chọi trâu Đồ Sơn 2018: Hàng nghìn người đội mưa xem chọi trâu, ngồi ngoài xem qua điện thoại

Nguồn: ST

Thích và chia sẻ để ủng hộ Men TV!


Loading...

Tìm hiểu về Lễ hội Chọi trâu ở Đồ Sơn: Nguồn gốc và ý nghĩa lễ hội ngày 9/8 Âm lịch
5 (100%) 1 vote

Xem thêm các chia sẻ khác: