Có một nghịch lý rất cay đắng trong bóng đá hiện đại: không phải cứ chơi hay, kiếm nhiều tiền là sẽ được nhớ đến như một huyền thoại. Oscar là minh chứng rõ ràng nhất cho điều đó. Anh rời Chelsea khi mới 25 tuổi – độ tuổi mà nhiều cầu thủ Brazil còn đang mơ về Quả bóng Vàng – để sang Trung Quốc đổi lấy mức lương đủ nuôi ba đời không lo nghĩ. Một quyết định hợp lý trên bàn tính kinh tế, nhưng lại là bước ngoặt đầy rủi ro cho di sản bóng đá.
Ngày Oscar đặt chân tới Thượng Hải, anh không chỉ rời châu Âu, mà dường như cũng bước ra khỏi bản đồ cảm xúc của người hâm mộ Brazil. Ở xứ sở Samba, bóng đá không chỉ là nghề, mà là niềm tin. Và với họ, một cầu thủ đang ở đỉnh cao phong độ mà chọn Trung Quốc thì chẳng khác nào tự thừa nhận: tôi chọn tiền thay vì khát vọng.
Oscar từng là “số 10” được kỳ vọng, là người ghi bàn vào lưới Đức ở World Cup 2014, là gương mặt quen thuộc của Seleção. Nhưng chỉ sau một chữ ký, mọi thứ bỗng trở nên xa lạ. Anh không sa sút, không chấn thương, không biến mất – chỉ là không còn được nhắc tới. Một kiểu lãng quên rất lạnh lùng.
Điều khiến câu chuyện của Oscar trở nên đau hơn nằm ở chỗ: anh không hề chơi tệ. Ngược lại, tại Trung Quốc, Oscar vẫn đá như một nhạc trưởng đúng nghĩa, kiến tạo, ghi bàn, kéo cả đội đi lên. Nhưng trong con mắt của giới chuyên môn Brazil, giải VĐQG Trung Quốc chỉ là sân khấu phụ. Tỏa sáng ở đó, với họ, chẳng khác gì chơi hay ở một trận phong trào được truyền hình trực tiếp.
Oscar từng tự nhận mình sang Trung Quốc vì tiền. Một câu nói thật, nhưng lại là “tội lỗi” trong văn hóa bóng đá Brazil. Những người khác có thể viện cớ trải nghiệm, thử thách mới, còn Oscar thì nói thẳng. Và đôi khi, sự thẳng thắn lại là thứ khiến cánh cửa đóng sập nhanh nhất.
Cay đắng hơn, không phải ai sang Trung Quốc cũng bị gạch tên. Paulinho, Renato Augusto vẫn được gọi lên tuyển, vẫn đá World Cup. Sự khác biệt không nằm ở phong độ, mà nằm ở câu chuyện người ta muốn tin. Oscar, trong vai trò “biểu tượng của chủ nghĩa thực dụng”, trở thành cái tên không còn phù hợp với hình ảnh Seleção mà Brazil muốn xây dựng.
Nhiều năm sau đó, Oscar cũng từng muốn quay về. Không phải vì tiền – thứ anh đã có quá đủ – mà vì cảm giác được thừa nhận. Atletico Madrid, Barcelona, Flamengo… những cái tên ấy không phải tin đồn cho vui. Oscar sẵn sàng giảm lương, đánh đổi sự sung túc để được sống lại trong không khí Champions League. Nhưng chính bản hợp đồng béo bở năm xưa lại biến thành chiếc lồng son, đẹp đẽ nhưng khóa chặt.
Thượng Hải không muốn nhả người. Một ngôi sao lớn, một biểu tượng cuối cùng của thời kỳ kim tiền. Và thế là Oscar tiếp tục ở lại, trong một giải đấu ngày càng nguội lạnh, nơi tham vọng rút đi nhanh hơn khán giả trên khán đài.
Nhìn sang những đồng nghiệp cùng thế hệ như De Bruyne hay Modric vẫn chinh chiến ở đỉnh cao, không khó để hình dung những khoảng lặng trong lòng Oscar. Anh không nghèo, không thất bại, không bị quên lãng hoàn toàn. Nhưng anh cũng không có thứ mà mọi cầu thủ đều khao khát: một di sản trọn vẹn.
Oscar đã chiến thắng về tài chính, nhưng thua trong cuộc đua danh vọng. Đó không phải là sai lầm, mà là một sự đánh đổi. Và đôi khi, bi kịch lớn nhất của một cầu thủ không nằm ở chấn thương hay phong độ, mà nằm ở câu hỏi cứ lặp đi lặp lại mỗi đêm: nếu ngày đó mình chọn khác đi, liệu mọi thứ có khác không?