Tôi nhớ đã có lúc người ta nói về pin lithium như nói về tương lai chắc chắn sẽ đến. Xe điện tăng trưởng hai chữ số, nhà máy mọc lên khắp nơi, xuất khẩu bùng nổ, và Trung Quốc đứng ở vị trí trung tâm của cả chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhưng thị trường nào rồi cũng có lúc phải thở chậm lại.
Theo dự báo của ông Cui Dongshu, Tổng thư ký Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc, nhu cầu pin lithium tại nước này có thể giảm mạnh ngay từ đầu năm 2026. Không phải vì công nghệ thất bại, mà vì động lực tăng trưởng cũ đang dần cạn. Doanh số xe điện trong nước được cho là sẽ hạ nhiệt đáng kể, đặc biệt khi các ưu đãi thuế – thứ từng thúc đẩy sức mua – lần lượt hết hiệu lực.
Điều đáng chú ý là sự sụt giảm này không mang tính nhất thời. Khi người tiêu dùng đã tranh thủ mua xe trước thời điểm cắt trợ cấp, khoảng trống nhu cầu ở giai đoạn sau gần như là điều khó tránh. Với xe điện thương mại, kịch bản còn rõ ràng hơn: mua sớm để hưởng ưu đãi, rồi thị trường trầm xuống.
Trong bối cảnh đó, lời khuyên “cắt giảm sản lượng và nghỉ ngơi” mà ông Cui đưa ra nghe có vẻ lạ, nhưng lại rất thực tế. Đó không phải sự đầu hàng, mà là cách một ngành công nghiệp lớn học cách điều chỉnh nhịp thở sau thời gian dài chạy nước rút.
Nhiều người kỳ vọng xuất khẩu sẽ bù đắp cho nhu cầu trong nước. Nhưng thực tế lại không mấy lạc quan. Xuất khẩu pin lithium sang châu Âu tăng nhẹ, còn thị trường Mỹ lại sụt giảm. Ngay cả làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo và lưu trữ năng lượng tại Mỹ cũng không đủ mạnh để kéo nhu cầu pin Trung Quốc đi lên như kỳ vọng.
Với các ông lớn như CATL hay EVE Energy, đây chắc chắn không phải tin vui. Khi thị trường tăng trưởng chậm lại, lợi thế quy mô không còn là tấm khiên tuyệt đối. Biên lợi nhuận bị nén, cạnh tranh nội địa gay gắt hơn, và rủi ro từ các rào cản chính sách ở nước ngoài ngày càng rõ rệt.
Nhìn rộng hơn, tôi nghĩ câu chuyện pin lithium của Trung Quốc đang bước sang một chương khác. Không còn là “tăng trưởng bằng mọi giá”, mà là giai đoạn sàng lọc, tối ưu và chấp nhận thực tế rằng không ngành nào có thể đi lên mãi theo một đường thẳng.
Sự lao dốc dự báo cho đầu năm 2026 không nhất thiết là tín hiệu xấu cho dài hạn. Đôi khi, việc chậm lại là cần thiết để ngành công nghiệp này tự hỏi: ai thực sự đủ sức đi tiếp, và ai chỉ sống tốt trong thời kỳ được trợ lực bởi ưu đãi và kỳ vọng.
Pin lithium vẫn là nền tảng của tương lai năng lượng. Nhưng tương lai ấy, rõ ràng, sẽ không còn dễ dàng như những năm vừa qua.