Nếu cách đây vài năm, người ta còn tin rằng Trung Quốc sẽ bị tụt lại khá xa trong cuộc đua AI do các lệnh hạn chế chip từ Mỹ, thì giờ đây thực tế đang diễn ra theo hướng khác. Demis Hassabis, lãnh đạo bộ phận AI của Google, vừa thẳng thắn thừa nhận: AI Trung Quốc hiện chỉ còn chậm phương Tây “vài tháng”.
Chia sẻ trong một podcast của CNBC, Hassabis cho rằng khoảng cách này đã thu hẹp đáng kể so với dự báo trước đây. Theo ông, các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc đã chứng minh họ có thể bắt kịp rất nhanh và đứng sát “lằn ranh công nghệ” của phương Tây, bất chấp những rào cản về phần cứng.
Tuy nhiên, Hassabis cũng đặt ra một câu hỏi lớn: Trung Quốc có thể đi xa hơn ranh giới hiện tại, hay chỉ dừng lại ở việc bắt kịp? Theo ông, điều vẫn chưa được chứng minh là khả năng tạo ra một đột phá nền tảng mới, chẳng hạn như một kiến trúc AI vượt qua transformer hiện nay.
Dù vậy, những gì đã diễn ra trong năm qua khiến phương Tây khó có thể xem nhẹ. Cú “gây sốc” lớn nhất đến từ DeepSeek, một mô hình AI ra mắt khoảng một năm trước. Ngay từ đầu, DeepSeek đã cho người dùng miễn phí tiếp cận mô hình có khả năng “tư duy”, điều mà lúc đó chưa có công ty Mỹ hay châu Âu nào làm. Đáng chú ý hơn, DeepSeek R1 còn được phát hành mã nguồn mở.
DeepSeek cũng không phải trường hợp đơn lẻ. Các mô hình khác như Qwen của Alibaba, MiniMax hay Manus AI đều đang cho thấy năng lực ngang ngửa với nhiều mô hình phương Tây. Và theo các đồn đoán, DeepSeek có thể tung ra sản phẩm AI mới chỉ trong vài tuần tới. Đây được xem là phép thử quan trọng cho nhận định của Hassabis: liệu Trung Quốc chỉ “bám sát” hay thực sự tạo được đột phá.
Quan điểm của lãnh đạo Google cũng trùng khớp với đánh giá từ Jensen Huang, CEO NVIDIA. Ông từng nhận xét rằng Trung Quốc đang đi trước Mỹ về năng lượng, Mỹ dẫn đầu về chip, còn về hạ tầng và mô hình AI thì hai bên gần như song hành.
Ở tầm vĩ mô hơn, cả Mỹ lẫn Trung Quốc đều coi việc đạt được trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI) trước đối thủ là mục tiêu chiến lược. Họ tin rằng AGI sẽ là bước ngoặt mang lại lợi thế quyết định về kinh tế, công nghệ và địa chính trị.
Cuộc đua này vì thế không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà còn là cuộc cạnh tranh dài hơi giữa hai siêu cường. Và với những gì đang diễn ra, có lẽ điều bất ngờ nhất không còn là ai sẽ thắng, mà là thời điểm cán cân sẽ đổi chiều nhanh đến mức nào.