Arnold Schwarzenegger – Khi thành công không còn cứu được mình
Anh em hay nghĩ: có tiền là ổn, có địa vị là yên, nổi tiếng là hết khổ. Arnold là ví dụ sống cho thấy chuyện đó… không đúng.
Ông đi từ cậu bé làng nghèo ở Áo, thành huyền thoại thể hình, ngôi sao Hollywood, doanh nhân, rồi Thống đốc bang California. Checklist “đỉnh xã hội” gần như full. Nhưng sau nhiệm kỳ chính trị và những đổ vỡ gia đình, Arnold rơi vào giai đoạn mà ông mô tả là trống rỗng và mất phương hướng.
Lúc đó ông nhận ra một điều hơi đau:
Thành công chỉ là công cụ, không phải mục đích sống.
Khi mục tiêu lớn đã đạt hết, nếu không có một lý do lớn hơn để tồn tại, con người rất dễ rơi vào cảm giác vô dụng. Không còn leo núi nữa, mà đứng trên đỉnh rồi… không biết làm gì tiếp.
Câu trả lời của Arnold: “Hãy sống có ích”
Trong cuốn Be Useful (Sống có ích), Arnold không nói kiểu triết lý cao siêu. Ông quay lại lời dạy rất cũ từ gia đình:
Sống có trách nhiệm. Sống để đóng góp.
Với ông, “sống có ích” không phải làm điều vĩ đại để người khác trầm trồ. Mà là:
- Có mục đích rõ ràng
- Làm tròn vai trò của mình
- Dùng khả năng mình có để tạo giá trị cho người khác
Nghe đơn giản, nhưng đây chính là thứ giúp ông không gục hẳn sau những sai lầm cá nhân và cú trượt trong đời sống riêng.
Khi không còn quyền lực chính trị, không còn ánh đèn Hollywood chiếu liên tục, ông vẫn còn một thứ giữ mình lại với cuộc đời: mình vẫn có thể giúp ai đó tốt hơn lên.
Cái cảm giác “mình còn có ích” nó mạnh hơn rất nhiều so với cảm giác “mình từng rất thành công”.
7 nguyên tắc sống giúp Arnold đi xuyên qua thất bại
Arnold không đổ lỗi cho số phận, cũng không tự thần thánh hóa bản thân. Ông nói thẳng: đời mình đi xa được là nhờ một bộ nguyên tắc lặp đi lặp lại suốt mấy chục năm.
Phải có tầm nhìn rõ ràng
Ông tin con người lạc lối không phải vì thiếu năng lực, mà vì không biết mình muốn thành ai.
Tầm nhìn ở đây không phải “muốn giàu”, “muốn nổi tiếng”. Mà là:
Mình muốn trở thành kiểu người như thế nào? Sống một cuộc đời ra sao?
Không có hình ảnh rõ trong đầu, rất dễ trôi theo hoàn cảnh.
Nghĩ lớn, đừng tự thu nhỏ mình
Từ một cậu bé làng quê mà dám nghĩ tới Hollywood và chính trị Mỹ, rõ ràng Arnold không chơi ở “level an toàn”.
Ông cho rằng nhiều người thất bại từ trong đầu trước khi thất bại ngoài đời, vì họ tự đặt trần cho bản thân quá thấp.
Làm việc cật lực – không có đường tắt
Arnold cực kỳ thực tế: không có thành tựu bền vững nào đến từ lối sống nửa vời.
Tập gym thì tập như vận động viên thật.
Đóng phim thì luyện như diễn viên chuyên nghiệp.
Làm chính trị thì học như sinh viên mới vào nghề.
Chăm chỉ không chỉ tạo kết quả, mà còn tạo sự tự tin thật.
Đừng đi một mình và nghĩ mình “tự thân 100%”
Ông bác bỏ luôn huyền thoại “tôi tự làm nên tất cả”.
Từ thể hình, điện ảnh tới chính trị, Arnold đều nhờ người nâng đỡ, kết nối, mở cửa. Ông xem các mối quan hệ tin cậy là một phần cấu trúc của thành công, chứ không phải phụ kiện.
Linh hoạt trong tư duy
Khi một hướng đi không còn hiệu quả, ông đổi chiến lược. Không ôm cái tôi để chứng minh “mình đúng”.
Thất bại, với ông, là dữ liệu để chỉnh lại đường đi, không phải bằng chứng cho thấy mình vô dụng.
Bớt nói, mở đầu óc ra
Arnold thừa nhận nhiều giai đoạn ông phải học cách lắng nghe hơn là thể hiện cái tôi.
Càng lên cao, nếu không chịu học từ người khác, rất dễ bị cô lập trong chính sự thành công của mình.
Ngừng ám ảnh về bản thân – quay ra ngoài
Đây là nguyên tắc cuối và cũng là lõi của cả cuốn sách.
Ông nói thẳng:
Tập trung quá nhiều vào “tôi” là con đường nhanh nhất dẫn đến trống rỗng.
Khi anh em bắt đầu làm điều gì đó có ích cho người khác, dù nhỏ, não bộ và cảm xúc thay đổi rất rõ. Có lý do để dậy sớm. Có động lực để tiếp tục.
Cảm giác “mình có giá trị với ai đó” mạnh hơn rất nhiều so với cảm giác “mình hơn người khác”.
Đối diện sai lầm thay vì trốn
Arnold không né chuyện đời tư. Ông nhắc tới những sai lầm khiến gia đình rạn nứt, hình ảnh cá nhân sứt mẻ. Nhưng ông không ở mãi trong tự trách.
Quan điểm của ông rất rõ:
Không đổi được điểm xuất phát, nhưng chọn được hướng đi tiếp theo.
Sai lầm không phải dấu chấm hết, mà là điểm bẻ lái nếu mình đủ can đảm nhìn thẳng.
Bài học cho anh em
Nếu lấy “thành công” làm đích cuối, sớm muộn cũng hụt hơi. Vì đến lúc đạt được rồi, câu hỏi tiếp theo sẽ là: “Rồi sao nữa?”
Nhưng nếu xem thành công chỉ là công cụ để sống có ích hơn, thì:
- Vấp ngã vẫn còn ý nghĩa
- Khó khăn vẫn còn lý do để vượt
- Đỉnh cao không phải điểm dừng, mà là vị trí mới để đóng góp nhiều hơn
Câu chuyện của Arnold không phải để thần tượng một siêu nhân. Mà để nhắc anh em một điều khá đời:
Đời không đòi mình phải vĩ đại. Chỉ cần mình còn có ích – cho ai đó, cho việc gì đó – là đã đủ lý do để tiếp tục đứng dậy.