Xem U23 Việt Nam thi đấu ở giải năm nay, cảm giác rõ nhất là sự bình thản. Bình thản trong cách nhập cuộc, trong cách chịu áp lực và cả trong những thời điểm bị đối phương dồn ép. Đây là điều không tự nhiên mà có, mà là kết quả của nhiều năm tích lũy, bắt đầu từ giai đoạn đỉnh cao dưới thời HLV Park Hang-seo và tiếp tục được kế thừa, phát triển dưới thời HLV Kim Sang-sik.
Các cầu thủ trẻ Việt Nam giờ đây không còn đá với tâm thế “cửa dưới” theo nghĩa tiêu cực. Họ không hoảng loạn khi bị ép sân, cũng không quá hưng phấn sau một vài chiến thắng. Trận thắng Arab Saudi ở lượt cuối vòng bảng là ví dụ rất rõ. Trước một đối thủ buộc phải thắng và được đánh giá cao hơn, U23 Việt Nam vẫn kiểm soát được thế trận theo cách của mình, với hơn 40% thời lượng cầm bóng và hàng trăm đường chuyền được thực hiện có chủ đích.
Điều quan trọng không nằm ở con số, mà ở cách đội tuyển chấp nhận chơi phòng ngự có tổ chức, biết mình cần làm gì khi có bóng và khi không có bóng. Trần Trung Kiên đã có một trận đấu xuất thần, nhưng sẽ là không công bằng nếu cho rằng U23 Việt Nam chỉ thắng nhờ thủ môn. Đằng sau đó là cả một hệ thống vận hành chặt chẽ, nơi từng vị trí đều hiểu vai trò của mình.
Lối chơi ba trung vệ, vốn đã trở thành “bản sắc” từ nhiều năm qua, tiếp tục là nền tảng giúp đội bóng giữ được sự ổn định. Khối phòng ngự 5-4-1 được duy trì kỷ luật, khoảng cách giữa các tuyến được giữ tốt, hai biên luôn có sự bọc lót kịp thời. Quan trọng hơn, các cầu thủ không phòng ngự trong trạng thái hoảng loạn, mà phòng ngự bằng sự chủ động và tính toán.
Một điểm tựa khác ít khi được nói quá nhiều nhưng lại vô cùng quan trọng là thể lực. Lứa U23 hiện tại cho thấy khả năng duy trì cường độ thi đấu cao trong suốt 90 phút, đặc biệt khi phải chơi phần lớn thời gian không bóng. Những con số về quãng đường di chuyển không chỉ phản ánh sức bền, mà còn cho thấy khả năng chịu đựng áp lực liên tục – thứ rất dễ bào mòn tinh thần nếu thể chất không đủ tốt.
Thể lực ấy không phải tự nhiên mà có. Nó đến từ quá trình đào tạo bài bản ở CLB, học viện, cộng với triết lý huấn luyện đòi hỏi cường độ cao của HLV Kim Sang-sik. Khi cầu thủ quen với việc vận động liên tục, quãng nghỉ ngắn, họ sẽ không “đuối” trước những đối thủ chơi pressing mạnh như UAE hay Arab Saudi.
Về trình độ chơi bóng, U23 Việt Nam đang hưởng lợi từ một giai đoạn dài được cọ xát quốc tế. Những chuyến tập huấn, những trận đấu với đối thủ mạnh giúp cầu thủ trẻ hiểu rằng họ có thể chơi bóng sòng phẳng, không cần phải phá lối chơi của chính mình. Điều đó lý giải vì sao trước Arab Saudi, U23 Việt Nam vẫn có những chuỗi phối hợp mượt mà, thậm chí có lúc khiến đối thủ phải chạy theo trong vô vọng.
Những cái tên như Thái Sơn, Thanh Nhàn, Đình Bắc hay Ngọc Mỹ cho thấy khả năng xử lý bóng gọn gàng trong không gian hẹp, sẵn sàng xoay xở khi bị áp sát. Sự tự tin trong từng pha chạm bóng không đến từ cảm hứng nhất thời, mà đến từ niềm tin rằng phía sau mình luôn có đồng đội sẵn sàng hỗ trợ.
Và cuối cùng, có lẽ là điểm tựa quan trọng nhất: tính tập thể. U23 Việt Nam không phụ thuộc vào một ngôi sao duy nhất. Nhiều cầu thủ đã chơi cùng nhau từ các lứa trẻ, tập trung dài ngày, thi đấu giao hữu thường xuyên. Sự quen thuộc ấy giúp các mảng miếng phối hợp diễn ra tự nhiên, không cần quá nhiều tín hiệu hay chỉ dẫn.
Trước UAE, U23 Việt Nam vẫn là đội “đi săn”, khi lịch sử đối đầu chưa từng đứng hẳn về phía chúng ta. Nhưng khác với trước đây, đội bóng bước vào trận tứ kết này với một hành trang rất rõ ràng: sự tự tin có cơ sở, chứ không phải niềm tin mơ hồ.
Và đôi khi, trong bóng đá đỉnh cao, chỉ cần từng ấy là đủ để tạo ra khác biệt.